Syndikalistischer Frauenbund – syndykalistyczny związek kobiet

Witkop

Witkop

„Nie możliwe jest wyzwolenie ludzkości bez wyzwolenia kobiet” stanowiło podstawową maksymę, która legła u fundamentów SFB, czyli Syndykalistycznego Związku Kobiet powstałego w 1920 roku z inicjatywy niemieckich anarchosyndykalistek wspieranych przez faudowskie Geschäftskommission. Cele Syndykalistycznego Związku Kobiet definiowano jako: edukowanie kobiet o kwestiach związanych z macierzyństwem, pielęgnacji ciała, zdrowia, żywności, odzieży, życia rodzinnego czy mieszkalnictwa, celem przygotowania do życia w wolnym społeczeństwie. Przekonywano, iż kobiety muszą nauczyć się myśleć i czuć socjalistycznie , dzięki czemu będą mogły spełnić swoją pierwsze zadanie: „wychować nasze dzieci i młodzież!”[1], pisano w artykule mającym zachęcić kobiety do wstępowania do SFB. Zasadniczo, nawiasem mówiąc, większość kobiet-anarchistek – co doskonale obrazuje przykład Virgilli D’Andrea, partnerki A. Borghiego (długoletniego sekretarza generalnego USI) – zwracała większą uwagę na określenie roli kobiety-anarchistki jako rewolucyjnego nauczyciela swych dzieci, mniejszą uwagę poświęcając na atakowanie instytucji małżeństwa czy rodziny[2].

Sam jednak pomysł, aby zająć się kwestią uzwiązkowienie kobiet oraz tzw. „kwestią kobiet” przez działaczy i działaczki FAUD narodził się znacznie wcześniej, albowiem już podczas kongresu założycielskiego FAUD zadeklarowano o konieczności  integracji kobiet z ruchem związkowym, uznając przy tym – co wydaje się być szczególnie istotne – rolę gospodyni domowej za pełnowymiarową pracę oraz zachęcać kobiety szerszej partycypacji w ruchu anarchosyndykalistycznym[3], wyprzedzając tym samym ruch „Wages for housework”.

Działaczki organizacji podkreślały, iż nie tylko „nie możliwe jest wyzwolenie ludzkości bez wyzwolenia kobiet, lecz uważały, iż kobieta w kapitalistycznym społeczeństwie poddawana jest podwójnej formie wyzysku oraz opresji: kapitalistycznemu wyzyskowi oraz męskiej moralności. To też wolne społeczeństwo, to społeczeństwo bez kapitalizmu i bez dominacji mężczyzn, twierdziły działaczki[4].

Teoretyczki tego ruchu deklarowały, iż kobieta nie tylko jest partnerką mężczyzny, ale również jego towarzyszką broni i poddawana jest takiemu samemu wyzyskowi i żyje w takich samych warunkach jak on. Przekonywały równocześnie, iż nie powinno się bagatelizować roli kobiet w walce ekonomicznej (zwłaszcza podczas bojkotu), bowiem potrafiły one być szczególnie waleczne w tych sektorach, których produkcja odpowiadała potrzebom mas. Członkinie SFB pragnęły także uznania prac domowych za pracę i uznania roli kobiet w procesie wychowania dzieci oraz młodzieży[5].

Jednakże poza walką ekonomiczną, równie istotne – zdaniem M. Witkop – było zaangażowanie na polu działań intelektualnych, co było niezwykle istotne dla całej ludzkości, twierdziła. W tym też kontekście kluczowe jest nie tylko likwidowanie samego zacofania umysłowego kobiet, ale także zbadanie i wyeliminowanie powodów zacofania[6].

Jak podkreślała Milly Witkop, szczególną odpowiedzialnością Syndykalistycznego Związku Kobiet, była działalność wśród kobiet nie zatrudnionych w przemyśle. Ponadto strajk coraz częściej okazywał się nie wystarczającym środkiem walki, wobec tego winien on być uzupełniany innymi metodami działań. W przypadku takiej ewentualności kobiety miały niezwykle ważną rolę do odegrania w stowarzyszeniach producentów oraz konsumentów, twierdziła partnerka R. Rockera[7].

Szczególnie istotnym przekonaniem żony R. Rockera było jej poczucie, iż Niemcy wkroczyły w taką fazę, która wymagała zastosowania nowych metod walki, poprzez mocniejsze – jak sądziła – skupienie się na walce o obniżki cen, aniżeli na walce o podwyżki płac, bowiem były one najczęściej iluzoryczne, gdyż obok nich rosnąć miały również ceny. Sądziła, iż obszar ten winien stanowić najważniejsze pole w walce kobiet[8], głównie za pośrednictwem bojkotu.

Organizacje kobiecie zaczęły się rozwijać w FAUD około 1920 roku, co doprowadziło ostatecznie do powstania SFB, czyli Syndykalistycznego Związku Kobiet, czemu symboliczny początek dał kongres kobiet w październiku 1921 roku w Düsseldorfie (odbywał się równolegle z kongresem FAUD), na których reprezentowane były głównie kobiece organizacje z Berlina, w mniejszym stopniu z Mülheim , Essen, Duisburga, Erfurt, itd. reprezentując ogółem około 300 działaczek (należy jednak zaznaczyć, iż samych grup było więcej, ale z różnych powodów – najczęściej finansowych – część nie była w stanie wysłać swych delegatek), co przedstawiało się następująco:

Grupa Liczba członkiń
Berlin-Lankwitz 70
Berlin-Oberschöneweide Brak danych
Mülheim 33
Friemersheim 21
Wiesdorf (Leverkusen) Brak danych
Schweinfurt 24
Duisburg Brak danych
Essen  i Krefeld Grupy jeszcze nie istniały, acz były bliskie utworzenia

Tabela 12: Komórki SFB podczas kongresu w październiku 1921 roku | Źródło: Hartmut Rübner – Die Entwicklung der FAUD: Der Anarchosyndikalismus als soziokulturelle Bewegung abseits gewerkschaftlicher Zusammenhänge, część książki Frehait und Bbrot, dostępne pod adresem: http://ur.dadaweb.de/ask51113.htm [dostęp: 3.10.2011 roku]

Jak już wspomniałem, równolegle z kongresem SFB odbywał się także kongres FAUD, również w Düsseldorfie podczas którego, w dowód uznania i zainteresowania tą kwestią, uchwalono, iż wszystkie żony i córki syndykatów są członkiniami organizacji kobiecej. Przyjęto, iż głównym polem zainteresowania federacji kobiet winna być edukacja dotycząca macierzyństwa, higieny, zdrowia, kwestii mieszkaniowych. Za konieczność uznano walkę o realizację kwestii kobiet, gdyż – jak argumentowała M. Witkop-Rocker –  nie można było wierzyć, iż mężczyźni samodzielnie zrzekną się swych przywilejów, podobnie jak kapitaliści w gospodarce. Zadecydowano także o utworzeniu Komitetu Wykonawczego organizacji z siedzibą w Berlinie oraz o rozpoczęciu wydawania pisma „Liga Kobiet”, mające stać się organem SFB, w formie dodatku do „Syndykalisty”[9]. Jak jednak spostrzegł Hartmut Rübner, na łamach pisma prezentowano raczej zachowawcze koncepcje w kwestii pracy kobiet[10].

Rzecz jasna „Liga Kobiet” nie była jedynym pismem organizacji Przykładowo w Dusseldorfie, organizacja wydawała pismo „Frauenbund”, także w formie dodatku do „Syndykalisty”. Następnie „Die Schaffende Frau”, w których to zajmowano się przykładowo promowaniem liberalnych wartości rodzinnych i wychowawczych, modą, kwestią małżeństwa oraz seksualności[11].

Ogółem większość artykułów przedrukowywanych w prasie anarchofeministycznej pochodziła spod piór M. Wilktop, E. Goldman, H. Barwich, A. Kołątaj, L. Braunn, T. Plhievier czy F. Oerter i dotyczyła ona kwestii etyki oraz moralności seksualnej.

Wiele wysiłków członkinie SFB włożyły w zagadnienie edukacji m.in. poprzez promowanie „wolnych szkół”, pisanie bajek dla dzieci, tworzenie zabaw dziecięcych, dbałość o edukację seksualną, organizowanie debat oraz zorganizowanie antywojennego strajku porodowego. Promowano koncepcję „wolnej miłości” oraz „bezpiecznego macierzyństwa”[12].

Nie wszyscy jednak anarchosyndykaliści akceptowali konieczność tworzenia oddzielnej organizacji. Część przeciwników na łamach „Der Syndikalist” zwracała się z pytaniem o sensowność powstania tego typu organizacji, inni podważali celowość swoistego dualizmu organizacyjnego jaki wiązał się ze współistnieniem FAUD i SFB, kolejni obawiali się separacji kobiet, bądź oderwania walki od kwestii ekonomicznych. Zdarzały się nawet głosy otwarcie szowinistyczne, antyfeministyczne, idealizujące „tradycyjny” podział ról kobiet oraz mężczyzn[13], co jednak egzemplifikowało słuszność istnienia tego typu organizacji.

Między innymi z tego właśnie powodu część obserwatorów miała komentować, iż istniała dosyć duża rozbieżność pomiędzy teorią a praktyką w ruchu. Wyraziły to m.in. M. Wiltom i H. Barwich w 1925 roku podczas XV kongresu FAUD, na którym zarzuciły one części anarchosyndykalistów, iż pragną oni sprowadzić kobiety wyłącznie do roli niewolnic. Podobnie z resztą część mężczyzn wewnątrz FAUD sprzeciwiała się częstej praktyce dyskryminacji kobiet. Stąd też podczas kongresu podjęto decyzje mające na celu wzmocnienie pozycji organizacji oraz kobiet wewnątrz FAUD[14].

Równolegle postulowano zrównanie płac kobiet i mężczyzn na tych samych stanowiskach oraz wyzwolenie kobiet od konieczności podejmowania pracy najemnej, zwłaszcza jeżeli byłyby matkami. Za najlepsze rozwiązanie uznawano wyższe płace mężczyzn[15].

Co się tyczy samej skuteczności działań organizacji, to niezwykle ciężko jest powiedzieć o większych sukcesach organizacji. Dla przykładu w 1930 roku, kobiety wewnątrz FAUD stanowiły jedynie 2,4% członków (225 na 9544). Z drugiej strony po 1925 roku, FAUD relatywnie silny był wśród pracowników i pracownic przemysłu włókienniczego w dolnej Nadrenii, wobec tego nie wykluczone, iż kobiety wewnątrz Federacji  Pracowników Przemysłu Tkackiego w Krefeld stanowiła dużą część członków[16].

 

[1] Syndikalistischer Frauenbund, An alle Hausfrauen, Mütter und Töchter des Proletariats! An alle Arbeiterinnen, Hausangestellte und Angestellte in Läden und Büros![w:] Der Syndikalist, 4. Jg. (1922), Nr. 1, dostępne pod adresem: http://www.anarchismus.at/txt5/syndifrauen.htm [dostęp: 1.10.2011 roku]

[2] Robert Ventresca and Franca Lacovetta, Virgilla D’Andrea: The Politics of Protest and the Poetry of Exile, [w:] Women, Gender, and Transitional Lives. Italian Workers of the World – edited by Donna Gabaccia and Franca Lacovetta, University of Toronto Press Incorporated 2002, Toronto, Buffalo, London, s. 304

[3] Hartmut Rübner, Die Entwicklung der FAUD: Der Anarchosyndikalismus als soziokulturelle Bewegung abseits gewerkschaftlicher Zusammenhänge, część książki Frehait und Bbrot, dostępne pod adresem: http://ur.dadaweb.de/ask51113.htm [dostęp: 3.10.2011 roku]

[4] Tamże

[5] Tamże

[6] Milly Witkop-Rocker, Was will der Syndikalistische Frauenbund, dostępne pod adresem: http://www.anarchismus.at/txt2/frauenbund.htm [dostęp: 1.10.2011 roku]

[7] Tamże

[8] Tamże

[9] Hartmut Rübner, Die Entwicklung der FAUD: Der Anarchosyndikalismus als soziokulturelle Bewegung abseits gewerkschaftlicher Zusammenhänge, część książki Frehait und Bbrot, dostępne pod adresem: http://ur.dadaweb.de/ask51113.htm [dostęp: 3.10.2011 roku]

[10] Hartmut Rübner, Bremer AnarchosyndikalistInnen gegen Ende der Weimarer Republik, dostępne pod adresem: http://www.anarchismus.at/txt4/bremen.htm [dostęp: 1.10.2001 roku]

[11] Hartmut Rübner, Die Entwicklung der FAUD: Der Anarchosyndikalismus als soziokulturelle Bewegung abseits gewerkschaftlicher Zusammenhänge, część książki Frehait und Bbrot, dostępne pod adresem: http://ur.dadaweb.de/ask51113.htm [dostęp: 3.10.2011 roku]

[12] Tamże

[13] Tamże

[14] Tamże

[15] Tamże

[16] Tamże

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s