„Jak brednie zwojowały świat”¹ nosi tytuł jedna z bardziej znanych publikacji F. Wheena. Autor zastanawia się min. nad tym jak to się stało, że neoliberalne brednie oraz dogmaty stały się dominującym nurtem polityki ostatnich 30 lat. A jak to się stało w Polsce, że neoliberalizm zatriumfował ?

Nasz kraj nie stanowi wyjątku od innych państw peryferyjnych naszego regionu i państw peryferyjnych w ogóle. Neoliberalizm został nam narzucony zaraz po rozpoczęciu „transformacji ustrojowej” przez MFW i BŚ (przy wyraźnej zgodzie elit politycznych i rodzących się elit biznesu), które zredukowały nam część zadłużenia a spłatę pozostałej części odroczyły w czasie, w zamian za przyjęcie planów „restrukturyzacyjnych” i „modernizacyjnych” tych instytucji – czyli zgodę na neoliberalne reformy.

Stanowi to stary i sprawdzony model „eksportu” neoliberalizmu do państw ubogich i poszkodowanych „kryzysem zadłużeniowym”. Po raz pierwszy zastosowano to wobec Meksyku i od tamtej pory „MFW i Bank Światowy stały się ośrodkiem propagowania i narzucania na siłę fundamentalizmu rynkowego i neoliberalnej ortodoksji”².

Ortodoksja ta sprowadza się do kilku prostych haseł: „deregulować”, „przeprowadzić cięcia socjalne”, „uelastycznienie prawa pracy” oraz w końcu „prywatyzować” – w skrócie można to nazwać mianem „terapii szokowej”, której pojęcie uknuł M. Friedman i jego „szkoła ekonomiczna”.

Oczywiście nie jest żadną tajemnicą, iż po raz pierwszy eksperyment „neoliberalny” przeprowadzono podczas trwania krwawej dyktatury A. Pinocheta w Chile i również żadną tajemnicą nie jest, iż neoliberalni ekonomiści ukochali sobie różnego rodzaju dyktatury³, bo dzięki nim mogą wprowadzać wszelkie dogmaty ekonomicznie nie zważając na wolę, opór czy koszta społeczne.

A te w przypadku Chile były katastrofalne i największym „cudem gospodarczym” tej epoki było to, że świat do tej pory wierzy w ten cud. Garść faktów dot. Chile⁴:

Wprowadzona w 1975 r. przez rząd Chile terapia szokowa zmniejszyła inflację do znośnych rozmiarów kosztem zwiększenia bezrobocia z 9,1% do 18,7% w latach 1974-75. To wzrost bezrobocia porównywalny z okresem wielkiego kryzysu w latach 30tych w USA. Odnotowano spadek produkcji o prawie 13%, co było najpoważniejszym kryzysem w historii Chile od 40 lat.

Tzw. „cud ekonomiczny”, którym tak bardzo się zachwycają prawicowi wielbiciele morderców, trwał od 1978 do 1981 r. W tym okresie wzrost ekonomiczny wynosił 6,6% , zniesiono wszelkie ograniczenia na zagraniczne inwestycje i pożyczki (…) problem polega na tym, że analizy ekonomiczne tego okresu pomijają jeden bardzo prosty fakt: a mianowicie, że wzrost gospodarczy po okresie głębokiego załamania ekonomii jest tym szybszy, im głębsze było załamanie (…) tzw. „cud ekonomiczny” w Chile polegał wyłącznie na tym, że zwolnieni pracownicy powrócili na swoje stare miejsca pracy.

Jeżeli spojrzymy na wskaźniki wzrostu w długim okresie okaże się, że Chile miało przedostatni wynik jeśli chodzi o wzrost ekonomiczny w całej Ameryce Łacińskiej w latach 1975-80. Gorzej funkcjonowała tylko gospodarka Argentyny.

Globalizacja rynku Chile spowodowała, że kraj stał się całkiem bezbronny wobec międzynarodowych kryzysów. Kryzys z 1982 r. uderzył w Chile silniej, niż w jakikolwiek inny kraj Ameryki Łacińskiej. (…) W 1983 r. gospodarka Chile była w ruinie, a bezrobocie sięgnęło 34,6%. Produkcja przemysłowa spadła o 28%. Gdyby nie interwencja państwowa, największe grupy finansowe w kraju doznałyby całkowitej plajty.

Na czym więc polegał “fantastyczny wzrost ekonomiczny” w epoce Pinocheta? W latach 1972-87 produkt narodowy brutto na mieszkańca spadł o 6,4%! W 1993 r. PKB na głowę mieszkańca wynosił 3170 USD. W przeliczeniu na wartość dolara w 1973 r. PKB na głowę mieszkańca wynosiło wtedy 3600 USD! Tylko pięć krajów w całej Ameryce Łacińskiej miało gorsze PKB w czasach rządów Pinocheta!

Nie przestraszeni tym faktem polscy neoliberałowie przyjęli chilijskie rozwiązania bez zająknięcia. W tym nawet kulejący system emerytalny Chile⁵ autorstwa José Piñeira⁶ oparty na prywatnych funduszach emerytalnych. Skutek jest katastrofalny – ponad 55% ludzi, którzy opłacali swoje składki nie będzie nawet miała prawa do „emerytury minimalnej” i tylko połowa spośród tych 45% szczęśliwców uprawnionych do odbierania emerytury będzie posiadać „emeryturę minimalną” wynoszącą 180 dolarów miesięcznie.

Neoliberalne sprzeczności

Krótko mówiąc dyskurs „neoliberalny” dominuje dzisiaj. Lecz szereg komentatorów zwraca uwagę na fakt, iż w istocie doktryna ta nie jest wewnętrznie spójna⁷, prościej: zawiera sprzeczności.

Przykładowo S. Amin⁸ zwraca uwagę na jeden z ulubionych procesów neoliberałów – „deregulację”. Przecież zdrowy rozsądek podpowiada nam – „rozregulowanie rynków” teoretycznie sprzyjać powinno wolnemu rynkowi. Podczas gdy w rzeczywistości dzieje się na odwrót – rozregulowane rynki bardzo szybko zaczynają być regulowane poprzez powstające monopole i oligopole. Albowiem zgodnie z logiką to państwowy interwencjonizm i „ustawy antymonopolowe” chronią rynek przed monopolizacją.

A co z walką z biurokracją ?

Neoliberalizm uczynił sobie z biurokracji jednego z głównych wrogów. To dzięki propagandzie zwolenników „czystej ekonomii” biurokracja weszła do słownika jako synonim zgorzkniałego aparatu administracyjnego, który działa nie sprawnie a dla przeciętnego człowieka jest mordęgą.

Czy tak aby na pewno jest ?

W istocie rzeczy, neoliberalizm nie walczy z biurokracją – bo starą zastępują nową (z tą różnicą, iż nowa nie jest już państwowa). W rzeczywistości pod hasłem walki z biurokracją należy rozumieć walkę z opieką socjalną, niezważając na koszta społeczne.

To dlatego od wielu państw Trzeciego Świata wymagano zastąpienia złych (bo podobno zbiurokratyzowanych) programów budownictwa socjalnego by wyciągnąć ze slumsów najbiedniejszych. Zamiast tego MFW i BŚ narzuciły tym państwom „program poprawy warunków życia w slumsach”⁹.

Program, który cynicznie akceptuje jedną z największych niesprawiedliwości i okrucieństw tego świata jakim jest konieczność mieszkania w slumsach, zastąpił publiczne programy budowy taniego mieszkalnictwa we względnie normalnych warunkach.

Jak się nie trudno domyślić – okazał się klapą. Lecz nie był już prowadzony przez administrację publiczną czy nawet samorządy terytorialne, lecz zbiurokratyzowane, podporządkowane BŚ i MFW organizacje pozarządowe za pieniądze „darczyńców”.

Tak więc zrzucono w ten sposób odpowiedzialność państwa za opiekę socjalną – powierzając je organizacjom charytatywnym, które jak wiadomo nie pomogą wszystkim i służą raczej naprawie sumienia i mydleniu oczu niż faktycznej pomocy.

Jednak przedstawiony przeze mnie aspekt mieszkaniowy wymaga dalszego rozwinięcia, albowiem jest to jedynie element znacznie szerszego zjawiska, którym odznacza się neoliberalizm w sferze mieszkaniowej.

W przeciągu ostatnich 30 lat większość część państw praktycznie całkowicie wycofała się z tej sfery i pod przymusem MFW rozpoczęły proces prywatyzacji doprowadzając do ogromnej koncentracji gruntów w rękach prywatnych.

I tak; w Indiach niespełna 6% najbogatszych posiada 75% gruntów, w Malezji do 5% najbogatszych należy 53% gruntów¹⁰. Dalszymi konsekwencjami tego stanu są przykładowo manipulacje czynszem i jego stałe podwyższanie pomimo spadającego standardu mieszkaniowego i ogólnego ubożenia ludności.

W błędzie jest ten kto uważa, iż Polski to nie dotyczy. Dotyczy i to z dwojoną siłą, ponieważ obok prywatyzacji mamy do czynienia z reprywatyzacją (czy „oddawania” mienia ich „dawnym” właścicielom). I tak A. Smosarski¹¹ podaje następujące dane:

Tylko w latach 1993 – 2002 liczba mieszkań komunalnych w Polsce uległa zmniejszeniu z 2035,5 tys do 1358 tys a zakładowych z 1412,8 tys do 256,9 tys

Wpisuje się to w kolejną z podstawowych zasad neoliberalizmu – wycofywanie się państwa ze sfery publicznej, czyli jak kto woli; cięcia socjalne (w mowie potocznej). Dla neoliberałów państwo nie może uczestniczyć w czymś tak zbędnym jak sfera socjalna. Ma wyłącznie strzec kapitału i interesów najbogatszych. A więc sfera publiczna musi przestać istnieć a jej instytucje mają zostać sprywatyzowane, skomercjalizowane i poddane prawom rynku.

Szpital ma więc stać się przedsiębiorstwem, którego jednym celem jest przynoszenie zysków. Szkoła ma nie uczyć – ma przynosić zyski, itd., itd.

Nie trzeba chyba nikomu mówić do czego to prowadzi – ograniczenia dostępu do sfery publicznej, które spełniają nie dość, że jedne z najważniejszych potrzeb ludzkich to także należą do kanonu najważniejszych praw człowieka.

Jak widać neoliberałowie traktują je dosyć wybiórczo a krzywda ludzka jest obojętna. Na pewno także każdy z Was pamięta słynny dialog z filmu „John Q”, kiedy lekarz prywatnego szpitala mówi do ordynatora oddziału kardiochirurgicznego:

„nie wiem jak u was, ale u nas to biedaków wykopuje się za drzwi”

Doskonale ilustruje to wygląd skomercjalizowanej, prywatnej służby zdrowia w USA – i do takiego modelu elity polityczne dążą i w Polsce. Nie zważają na to, że ten model służby zdrowia oznacza katastrofę społeczną, którą ilustrują następujące dane z USA:

• 46 mln Amerykanów, czyli 15 proc. społeczeństwa, nie ma ubezpieczenia¹² a przy tym złożenie złamanej nogi może kosztować np. 30 tys. dol., a banalne wyciągnięcie ropy spod paznokcia – 350 dol¹³

Pamiętać również musimy, iż kolejnych 40 mln Amerykanów jest nie stać na lepsze polisy zdrowotne (lub pracodawcy oszczędzają na nich) i muszą zadowolić się najtańszym pakietem, który obejmuje tylko najprostsze schorzenia oraz urazy.

A kto na tym zarabia – bo przecież nie pacjent ?

Oczywiście wielkie lobby farmaceutyczno – medyczne i jak tylko pojawia się propozycja zmiany systemu, to od razu ją sabotują organizując wielkie kampanie „społeczne”.

Mitem jest również jakoby taki system był mniej zbiurokratyzowany czy tańszy. Wręcz przeciwnie – to publiczny system zdrowotny jest znacznie tańszy, albowiem zachodzi tam „efekt piramidy” to znaczy, że każdy na każdego płaci.

Oliwy do ognia dolewa Noam Chomsky, który w felietonie „Opieka socjalna nie jest w kryzysie”¹⁴ pisze:

Stany Zjednoczone mają jeden z najbardziej niewydajnych systemów opieki zdrowotnej rozwiniętego świata, w którym koszty per capita są znacznie wyższe niż w innych krajach i w którym usługi są na znacznie niższym poziomie. System opieki zdrowotnej jest prywatny i to jest jeden z powodów jego niewydolności, gdyż koszty administrowania takim systemem są zdecydowanie wyższe niż koszty administrowania programem Medicare (rządowy program opieki zdrowotnej, który jest w Stanach Zjednoczonych alternatywą dla programów prywatnych) czy publicznymi systemami opieki zdrowotnej w innych krajach. Wysokie koszty to tylko jedna z wielu innych wad prywatnego systemu opieki zdrowotnej.

Obrońca rynku zarzuci zaraz – ale jak to jakoś prywatnej służby zdrowia jest znacznie niższa ? To nie możliwe i doda coś o konkurencji… no tak, wolna konkurencja to kolejna bzdura powtarzana przez neoliberalnych ekonomistów. Podobno zdrowa rywalizacja ma podnosić jakoś usług z korzyścią dla „klienta”.

Tylko nikt nie bierze pod uwagę tego, że konkurencja jest w sama sobie zjawiskiem patologicznym i najczęściej oznacza cięcie na wszystkim – na jakości sprzętu, na personelu, na pacjencie. Tylko jedna „firma” tnie mniej a druga więcej. Jednym słowem wszystkim zależy na tym by zarobić jak najwięcej.

I tylko gdzieś tam posłowie słychać ciche przypomnienie o tym, że szpital to nie przedsiębiorstwo, nie ma zarabiać a leczyć ludzi, niezależnie od ich zamożności.

Neoliberałowie nie zważają na to, iż masowa prywatyzacja, cięcia socjalne oraz liberalizacja rynków i barier ochronnych doprowadziła do ubóstwa i wykluczenia społecznego milionów ludzi – ważne, że generuje ona im zyski.

A zdaje się, że zapomniałem wspomnieć o jeszcze jednej patologicznej cesze neoliberalizmu – do 1973 roku większa część inwestycji zagranicznych generowana była bezpośrednio – poprzez inwestycje fizyczne (np. w produkcje). Od czasów Volckera zyski są generowanie głównie poprzez obrót kapitałowy bez realnej i fizycznej inwestycji (np. w produkcję) co oczywiście tylko zachęca do spekulacji, albowiem tego typu transakcje finansowe wymagają liberalizacji rynków kapitałowych.

Trochę statystyk

Neoliberalizm obiecywał wszystkim (a przynajmniej większości) dobrobyt i wolność. Podczas gdy nastąpiło sprzężenie zwrotne – zamiast powszechnego dobrobytu mamy powszechne ubóstwo a zamiast posuwającej się „demokratyzacji” mamy regres „demokratyzacji” co wydaje się być naturalną konsekwencją powszechnej pauperyzacji społecznej. Coś musi trzymać w ryzach głodnych, biednych, sfrustrowanych i oszukanych przez neoliberalizm.

Fala ubóstwa i polaryzacja ekonomiczna przebiega na dwóch płaszczyznach: krajowym i globalnym, co należy rozumieć jako „stałe zwiększanie się dystansu pomiędzy centrami światowego systemu kapitalistycznego a jego peryferiami pod względem poziomów rozwoju materialnego”¹⁵.

Następstwem tego wszystkiego są rosnące dysproporcje społeczne, przykładowo:

Dane dla USA:

• udział 0,1% najlepiej zarabiających amerykanów w dochodzie narodowym wzrósł z 2% (1978 rok) do 6% (1999 rok)¹⁶
• w latach 1983-1989 majątek 1% najbogatszych Amerykanów wzrósł z 31 do 37%. 10% najbogatszych ludzi włada obecnie 80% nieruchomości niemieszkalnych, 91% majątku przedsiębiorstw, 85% akcji, 94% obligacji. Jak podaje Paul Krugman (2002), najubożsi mieszkańcy USA otrzymywali w 1974 r. 4,3% dochodów ludności, a w 1994 r. już tylko 3,6%¹⁷
• 5% najbogatszych zwiększyło w latach 1974-1994 swój udział w dochodach z 16,5% do 21,2%¹⁸
• 13 tys. najbogatszych rodzin otrzymuje dochody równe 20 mln najuboższych gospodarstw domowych¹⁹
• przeciętna roczna płaca wyrażona w dolarach z 1998 r. wzrosła z 32,5 tys. dol. w 1970 r. do 35,9 tys. w roku 1999, czyli o ok. 10% w ciągu 30 lat. W tym samym czasie roczne wynagrodzenia 100 czołowych prezesów korporacji wzrosły z 1,3 mln dol. – 39-krotność średniej płacy – do 37,5 mln dol., czyli ponad tysiąc razy więcej niż średnia płaca zwykłego pracownika²⁰

Świat:

• rozsiew dochodów 1/5 mieszkańców zamieszkujących kraje najbogatsze oraz 1/5 z krajów najbiedniejszych wynosił w 1999 roku 74 do 1, choć jeszcze w roku 1990 wynosił on 60 do 1 a w 1960 tylko 30 do 1²¹

A jak to wygląda w Polsce ?

• w 2007 roku 6,6 % społeczeństwa żyło poniżej minimum egzystencji, co daje 2,5 miliona osób. Wynika z tego, że co 25 mieszkańca miasta i co 10 mieszkańca wsi nie stać na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Wskaźnik zagrożenia ubóstwem w zeszłym roku wynosił 14,6 % społeczeństwa, natomiast wskaźnik zagrożenia skrajnym ubóstwem wynosi 8 – 7 %²²
• Polska znajduje się na 4 miejscu na świecie pod względem nierówności dochodowych OECD zaraz po Meksyku, USA oraz Turcji²³²⁴. W związku z tym Polska charakteryzuje się największym rozwarstwieniem społecznym spośród wszystkich państw Unii Europejskiej i wskaźnik rozwarstwienia społecznego w Polsce wynosi 13,5:1. Oznacza to,że najbogatsi w naszym kraju zarabiają niemal 14 razy więcej niż najbiedniejsi²⁵

To nie koniec złych wieści – skala nierówności będzie się u nas powiększać, ale przecież kapitalizm ma w służbie mitologię i obiecuje nam kariery „od pucybutów po milionerów”.

“]

Skala ubóstwa w Polsce [PCK/GUS

Jaki jest tego sens – ofensywa klas uprzywilejowanych i w czyim interesie ?

Ideologia „neoliberalna” narodziła się w latach 70-tych XX²⁶ wieku jako odpowiedź „ekonomii klasycznej” na „kryzys akumulacji”. W jego wyniku i w wyniku wzrostu frustracji, niezadowolenia społecznego a także rodzących się nowych programów ekonomicznych odrzucających kapitalizm (np. Plan Rehna – Meidnera²⁷) elity ekonomiczne i polityczne poczuły się zagrożone.

Wymyślono (jak woli – spopularyzowano starą koncepcję) więc neoliberalizm i opakowano w piękne frazesy o „powszechnym dobrobycie”, „wolności jednostki” i „prawach człowieka”.

Można jednak powiedzieć, iż celem neoliberalizmu było zaostrzenie władzy klasowej i odbudowa warunków sprzyjających akumulacji kapitału i restauracji władzy elit ekonomicznych.

Czy ktoś kiedyś zastanawiał się skąd wielkie „niezależne” ośrodki badawcze, „think – tanki” (jak np. Institute of Economic Affairs²⁸) biorą pieniądze na swoją krucjatę przeciw interwencjonizmowi państwowemu ?

Otóż mają one ogromne polityczne oraz finansowe wsparcie ze strony grup najbogatszych oraz liderów korporacji, w których interesie leży przecież ideologia „neoliberalna”. I to właśnie z tej przyczyny na początku lat 70-tych „Krajowe zrzeszenie producentów” w porozumieniu z „Izbą Handlową USA” zgromadziło kolosalne fundusze na lobbing zalewając kraj książkami, broszurami czy ulotkami przedstawiające „neoliberalne wartości”.

Oficjalnie powodem tej kampanii miała być reakcja „świata biznesu” na „agresywną” działalność organizacji społecznych i zawodowych. W praktyce chodziło o przygotowanie gruntu pod ekspansje neoliberalizmu i odrzucenie „New Dealu”.

W związku z tym rozpoczęła się ofensywa w szkołach, w college’ach, w prawodawstwie, po to by zmienić sposób myślenia „ludzi o biznesie”. Niedługo potem narodziło się „Krajowe Biuro Badań Ekonomicznych” (EBER), które celem było tworzenie „analiz, podstaw filozoficznych, artykułów ekonomicznych, etc.” promujących nowy typ spojrzenia.

Oczywiście nie trzeba wspominać, iż prawie połowa budżetu tej organizacji pochodziła z datków firm znajdujących się na liście „Fortune 500”.

„Jak brednie zwojowały świat”, czyli – jak ogłupić społeczeństwo ?

Jak to możliwe było, że brednie które nie mają krzty współczucia, wrażliwości, odrzucające formy solidarności, sprawiedliwości i dobra społecznego oraz w końcu (ulubione przez chrześcijan) wartości rodzinne – podbiły świat ?

Duże znaczenie ma tutaj proces, który Alain Blihr określa mianem „nowomowy neoliberalnej”²⁹ czyli postępujące odwracanie znaczeń znanych nam pojęć lub nadawanie im zupełnie nowej konotacji.

Stąd też bez większych oporów neoliberałowie mogli sobie za hasła przewodnie obrać idee „demokracji” oraz „wolności”. Są to w końcu bardzo pięknymi oraz silnymi słowami, które mogą mieć różne znaczenia i zastosowania. To dzięki lansowaniu tych haseł, neoliberalizm odniósł taki sukces w krajach anglosaskich. Zdaniem większości badaczy „wolność” to dla „Amerykanów słowo klucz”. Wystarczy akcentować tę wartość, niezależnie co ze sobą niesie, a otworzy ono wszelkie wrota.

Oczywiście kontekst jakim in nadają apologeci wolnego rynku powodują korozję w ich tradycyjnym znaczeniu.

Dlaczego ?

Bo dzięki sprawnej akcji propagandowej współcześnie większość publicystów, badaczy czy szeroko rozumianej „opinii publicznej” utożsamia wolność z wolnym rynkiem. Proste – tam gdzie nie ma wolnego rynku, nie ma wolności.

Nasuwa się prosty wniosek – w Meksyku, na Haiti, na Dominikanie, w Iraku istnieje wolność i budowana jest demokracja, albowiem wprowadzono tam najbardziej radykalne reformy rynkowe. Nie zważa się jednak na fakt, tyranii, represji, codziennych mordów, fałszerstw wyborczych czy zakazu działalności związkowej w tych państwach.

Doskonale ilustrują nam to tzw. „wytyczne Paula Bremera”³⁰, który łamiąc wszelkie konwencje wojenne³¹ stworzył plan deregulacji i prywatyzacji gospodarki irackiej mając nadzieję, na „ogólne podniesienie dobrobytu ogółu mieszkańców Iraku” oraz, że będą one stanowić „gwarancję swobód jednostki”.

Następstwem tych wytycznych było pogłębienie katastrofy humanitarnej kraju oraz przekazanie w ręce zachodnim koncernów całych złóż ropy irackiej.

Współcześnie, to zwolennicy kapitalizmu uznali się za jednych (i prawdziwych) rzeczników wolności. Konsekwencja tego jest tylko jedna: przyjęcie twierdzenia, iż wolny rynek stanowi nierozłączną część demokracji. Jest to szczególnie widoczne w przypadku większości państw tzw. „postkomunistycznych”, w których nastąpiła „fetyszyzacja” zasad rynkowych i zepchnięcie na margines wszelkich alternatyw.

Ale czy dla człowieka wybór marki „laptopa” spośród 10-15 marek dostępnych na rynku poprawia jego sposób odczuwania „wolności” i to w momencie kiedy nie stać go na chleb ?

Neoliberałowie lubują się w tego typu frazesach – nie zważając na fakt, iż demokracja (nawet ta w parlamentarnym wydaniu) oraz wolny rynek wymagają dwóch zupełnie różnych typów osobowości. Wolny rynek potrzebuje otępiałego, biernego o łatwego do manipulacji człowieka, którego zamieni w „konsumenta”. Demokracja wymaga świadomego i aktywnego uczestnika, który wie czego chce. Stąd też te dwie rzeczy są nie do pogodzenia.

Można wyjść oczywiście od samych podstaw na których bazuje neoliberalizm – kapitalizmu. Czy kapitalizm promuje wolność ?

Otóż nie !

Slogany jak „wolny wybór”, „równość szans”, etc. są wyłącznie pustymi frazesami. Nie ulega przecież żadnej wątpliwości, iż system ten oparty jest na podporządkowaniu, hierarchii, „terrorowi ekonomicznemu”, wyzysku czy alienacji jednostki i społeczeństwa. W tym systemie wolnym jest ten, kto posiada kapitał.

Mało tego – zdaniem profesora Błuszkowskiego samo istnienie sektora publicznego stanowi obecnie jeden z gwarantów na demokratyczność państwa³². Podporządkowanie go dyktatowi rynku poprzez prywatyzację (czasem zręcznie nazywaną „komercjalizacją”) zagraża demokratyczności państwa.

Mówiąc o ekspansji neoliberalizmu nie wolno również pominąć nachalnej propagandy, opłacanej przez Izbę Handlową USA czy EBER o której pisałem wcześniej. A także o eksporcie neoliberalizmu za pomocą siły militarnej (Irak) czy finansowej (Meksyk, Polska).

Poniższy artykuł jest moim tłumaczeniem artykułu „Syndicalism in Myth and Reality” autorstwa L. Gambone umieszczonego na stronie internetowej: Anarcho-Syndycalism 101.

Mity wokół syndykalizmu

Większość profesorów akademickich powie wam, iż syndykalizm umarł jeszcze przed Pierwszą Wojną Światową. Znane są również głosy, które mówią, iż rewolucyjny charakter syndykalizmu skończył się przed 1910 rokiem (jakby nie było rewolucji w Argentynie czy Hiszpanii w 1936 ?).  Inni powiedzą wam, że jego era zakończyła się wraz ze zwycięstwem Franco w Wojnie Domowej w Hiszpanii a jeszcze inni, iż był to ruch charakterystyczny dla danego okresu historycznego (przełom wieków XIX i XX), który z pozycji rewolucyjnych wyewoluował w stronę reformizmu. Nic z tego – są to jedynie mity !

Zanim jednak przejdziemy do dalszych rozważań, samo pojęcie „syndykalizmu” powinno zostać wyjaśnione. Ojczyzną tego określenia jest Francja i odnosiło się ono wyłącznie wobec związków zawodowych i początkowo nie posiadało ono anarchistycznych bądź rewolucyjnych konotacji.

Dlatego też Francuzi w celu odróżnienia tradycyjnego (wg nich) syndykalizmu od radykalnego, ten drugi zaczęli określać mianem „anarchosyndykalizmu” „syndykalizmu wolnościowego” („libertarian syndicalism”) bądź też syndykalizmu rewolucyjnego.

Niniejszy artykuł używa określenia „syndykalizm” w rozumieniu anglosaskim – czyli utożsamia je z wolnościowym syndykalizmem odrzucającym parlamentaryzm i stosującym bezpośrednie działania, który w dodatku opowiada się za demokracją bezpośrednią w ramach jak najdalej posuniętej autonomii lokalnej.

Oczywiście nie jest to jedyne rozumowanie syndykalizmu a sam ruch jest wewnętrznie podzielony. Ci których działania inspirowane są teoretykami anarchizmu określają się mianem „anarchosyndykalistów”, natomiast „syndykalistami rewolucyjnymi” określają się osoby inspirowane „marksizmem wolnościowym”¹.

Złota era syndykalizmu

Utartą opinią dotyczącą złotej ery syndykalizmu jest przekonanie, iż okresem jego największego rozwoju są czasy poprzedzające Pierwszą Wojnę Światową. Nie jest to prawda lecz jak każdy mit tak i ten zawiera w sobie ziarnko prawdy.

Tabela 1 Liczebność syndykalistycznych związków przed Pierwszą Wojną Światową

W pierwszej dekadzie XX wieku syndykalizm kształtował się poprzez pryzmat wiary w idee rewolucyjnej przemocy. Jednakże po 1910 roku nastroje rewolucyjne zaczęły słabnąć definiując ruch syndykalistyczny wyłącznie w Hiszpanii. W pozostałych państwach, rewolucyjne skrzydła ruchu nie były zbyt mocne.

Na okres ten przypada ogólna niestałość i zmienność liczby członków związków, które i bez tego do najliczniejszych nie należały. Francuskie CGT, które deklarowało, iż posiada 360 tys członków w 1910 roku – cztery lata później miało ich maksymalnie 6 tys. natomiast kanadyjskie IWW w 1913 roku praktycznie przestało istnieć.

Powojenny syndykalizm

Ruch syndykalistyczny wyszedł z wojny silniejszy niż kiedykolwiek. Ponad 2 miliony nowych członków dołącza do CGT w 1919 roku a do włoskiego USI około 500 tys. Syndykalistyczne związki wyrastają jak grzyby po deszczu w każdym regionie świata – w tym również w Ameryce Łacińskiej oraz Europie Wschodniej.

Są to jednak niespokojne czasy. Syndykalizm jest stale zagrożony zarówno wewnętrznymi podziałami oraz zewnętrznymi działaniami, jak tymi w Rosji w której bolszewicy rozbijają rodzący się ruch syndykalistyczny.

Tabela 2: Liczba członków syndykalistycznych związków w 1922 roku

Warto także zaznaczyć, iż przedstawiona lista jest niekompletna. Dane dla australijskiego oraz brazylijskiego ruchu syndykalistycznego są niepełne i niejednoznaczne dlatego nie można było ich uwzględnić. Wiadomo jednak, że większość australijskich robotników należała do „One big Union” natomiast brazylijscy anarchosyndykaliści stali się na tyle liczni, iż byli w stanie wydawać własny dziennik.

Ponadto wielu związkowców pozostawało poza federacjami i działało w niezależnych związkach zawodowych. W niektórych państwach, jak np. w Wielkiej Brytanii, syndykalistyczne związki jako radykalne skrzydła w reformistycznych.

Konieczne jest również wyjaśnienie w kilku zdaniach sytuacji we francuskim CGT. W okresie o którym mowa z CGT wykluczone zostało najbardziej radykalne, rewolucyjne, skrzydło związku. Dawni związkowcy powołali w 1922 roku CGTU, zdominowane wkrótce przez komunistów. Z tego też powodu CGTU nie możemy uznać za syndykalistyczny związek zawodowy.

Jednakże po krótkim czasie z CGTU (1926) wychodzą anarchiści zakładając „CGT Rewolucja Społeczna” (inne źródła podają nazwę: „CGT Rewolucja Syndykalistyczna”) liczącą około 1/3 liczby członków dawnego CGTU. Stare CGT autor nadal utożsamia z ruchem syndykalistycznym – co prawda umiarkowanym (związaną z myślą Proudhona), lecz nadal.

W 1922 roku powstało również „Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotnicze” (International Workers’ Association, IWA; hiszp. Asociación Internacional de los Trabajadores, AIT) jako odpowiedź anarchistów na powstanie międzynarodówki komunistycznej i socjaldemokratycznej. Do IWA-AIT przystępuje większość narodowych federacji syndykalistycznych poza amerykańskim IWW oraz francuskim CGT.

Syndykalizm a „Wielki Kryzys”

Tabela 3: Liczebność związków syndykalistycznych w 1930 roku

W początkowym okresie „Wielkiego Kryzysu” związki syndykalistyczne znacznie osłabły i straciły rzesze członków⁴;

• argentyńska FORA w wyniku zajść w 1931 roku i interwencji wojska już nigdy nie odzyskała swojej świetności.

• W Chile dyktatura Ibaneza rozbiła tamtejsze IWW (wkrótce odbudowane pod inną nazwą) a meksykańskie CGT podzieliło się. Także hiszpańskie CNT przestało się rozwijać w wyniku morderstw związkowców zlecanych przez kapitalistów oraz dyktaturę Primo de Rivery.

Jednakże reformistycznym związkom zawodowym nie wiodło się wcale lepiej. Brytyjski TUC⁵ z liczby 6.5 mln członków w 1919 roku w 1928 roku posiadał jedynie 3.7 mln i sytuacja ta była podobna w większości państw.

Niestety późne lata 30-te również nie były udane dla syndykalizmu. Jest to przede wszystkim okres kształtowania się prawicowych dyktatur, które skutecznie zdławiły ruch syndykalistyczny (Franco w Hiszpanii, Hitler w Niemczech, Salazar w Portugalii, Vargas w Brazylii). Natomiast dla francuskiego CGT błędem okazało się zjednoczenie z CGTU.

Powyższa tabela nie uwzględnia holenderskiego NAS, który nadal istniał oraz kubańskiego ruchu syndykalistycznego istniejącego pomimo dyktatury Machado. Podobnie ruch syndykalistyczny istniał nadal w Chile, Boliwii oraz innych państwach Ameryki Południowej lecz nie ulega żadnej wątpliwości, iż został on śmiertelnie osłabiony.

Druga Wojna Światowa – czasy wojny

Największym beneficjentem bojowego nastawienia robotników okazał się stalinizm. Poza tym w krajach wyzwolonych spod władzy faszystów nie widziano szansy na powrót do idei syndykalistycznych związków zawodowych. Osoby które do tego nawoływały, traktowane były jak cienie przeszłości.

W 1956 roku kanadyjskie OBU dołącza do AFL – CIO zdominowanego przez Kanadyjski Kongres Pracy. Cztery lata później reżim braci Castro tłamsi kubański ruch syndykalistyczny.

Ostatnimi funkcjonującymi związkami pozostają; szwedzki SAC oraz holenderski OVB. Prawdopodobnie także w niektórych krajach Ameryki Łacińskiej (Chile, Boliwia) zostaje odnowiona działalność syndykalistyczna. W pozostałych państwach organizacje syndykalistyczne zostały zredukowane do małych i nic nie znaczących organizacji.

Prymitywni utopiści ?

Prace historyczne ostatnich lat kwestionują koncepcje jakoby syndykalizm był prymitywną, brutalną i niepraktyczną (utopijną) ideą. Jedną z takich historyków jest Barbara Mitchell’s, która w „The Practical Revolutionaries, an analysis of French anarcho-syndicalism” udowadnia, iż większość publikacji dotycząca syndykalizmu została zniekształcona przez wrogo nastawionych marksistów, podczas gdy same idee syndykalizmu były jak najbardziej praktyczne.

Syndykalizm wyrósł z bieżących potrzeb robotników, którzy nie byli specjalnie zainteresowani filozoficznymi czy ideologicznymi niuansami. Bardziej interesował ich praktyczny aspekt działania w celu poprawy położenia klasy robotniczej.

Dlaczego syndykalizm przegrał ?

Błędem byłby stwierdzenie, iż syndykalizm poległ z własnej winy, w końcu nigdy się nie zaprzedał reformistycznej retoryce i modelowi działań. W związku z tym, przyczyn klęski syndykalizmu należy szukać w czynnikach zewnętrznych, takich jak; komunistyczne, faszystowskie, wojskowe czy prawicowe dyktatury w Argentynie, Brazylii, Rosji, Niemczech, Włoszech, Bułgarii, Hiszpanii czy Portugalii.

Rządowe represje także odegrały kluczową rolę w pacyfikowaniu amerykańskiego IWW, CGT w Meksyku oraz IWW w Chile. Lecz pomimo tego, syndykalizm przetrwał nie tylko w demokratycznych państwach (jak Holandia czy Szwecja) lecz również w autorytarnych.

Drugim powodem takiego stanu rzeczy była działalność licznych partii komunistycznych, które dążyły do zniszczenia syndykalistycznych związków bądź przejęcia nad nimi kontroli. Można więc przyjąć, iż komunizm wszędzie był szkodliwy dla syndykalizmu i dążył do jego osłabienia.

Za trzeci powód możemy uznać postawę konserwatywnych związków zawodowych w krajach gdzie syndykalizm nie był główną siłą robotniczą. Jest to szczególnie widoczne w przypadku Kanady oraz USA gdzie A.F of L. Dążyło do zniszczenia „One Big Union” (OBU – Kanada) oraz IWW. Australijski „One Big Union” znalazł głównego przeciwnika w prawicowym (i rasistowskim) skrzydle „Australian Workers Union”.

Warty odnotowania pozostaje fakt, iż spadek liczebności syndykalistycznych związków zawodowych na przełomie lat 20-tych i 30-tych odzwierciedlał ogólny trend tych czasów. Wiąże się to rzecz jasna z kryzysem gospodarczym oraz działalnością państwa i kapitalistów. Lecz nie tylko – zmieniała się ogólnie struktura społeczna i zawodowa.

Spadło znaczenie górnictwa, które naturalnie stanowiło ważny bastion związkowy. W USA zmienił się także typ robotnika – z wędrownego, spośród których głównie rekrutowali się członkowie IWW na osiadły.

Pojawiają się natomiast nowe branże zawodowe – przemysł motoryzacyjny oraz elektroniczny, które nie zostały jeszcze uzwiązkowione.

Sytuacja szybko zaczęła ulegać zmianie pod koniec lat 30-tych. Związki zaczęły powstawać w nowych gałęziach przemysłu masowego i liczba członków amerykańskich oraz kanadyjskich związków przekroczyła są liczebność z 1920 roku.

Nasuwa się więc pytanie – czemu syndykalistycznym związkom nie udało się ponownie stać przodującą siłą ?

Winę za ten stan rzeczy ponoszą komuniści, którzy przybrali wystarczająco na sile by móc być w stanie kontrolować nowe gałęzie przemysłu. Nie bez znaczenia pozostaje także czynnik pokoleniowy. Syndykalistyczne związki składały się głównie z mężczyzn i kobiet w średnim wieku. Natomiast komunistyczne organizacje z młodzieży. W związku z tym syndykalizm zaczynał być postrzegany jako „stary kapelusz”, znacznie mniej dynamiczny od stalinizmu.

Na domiar złego ruch syndykalistyczny pogrążył się w sporach wewnętrznych pomiędzy frakcjami oraz sekciarstwie, które cechowała agresja oraz brutalny język. W IWW w latach 20-tych o prym w związku walczyło kilka frakcji. W Argentynie kilka organizacji o nazwie „FORA” twierdziła, iż jest tą jedną, jedyną i prawdziwą. Także hiszpańskie CNT było rozfrakcjonowane co bez wątpienia zmniejszało ich potencjał.

Problemu nastręczało także stanowisko syndykalistów wobec wsi i rolnictwa (z wyjątkiem Wielkiej Brytanii). Naturalnie syndykaliści opowiadali się za kolektywizacją wsi, co zyskało wyraźną aprobatę w krajach gdzie własność wspólnotowa (kolektywna) była elementem kultury i tradycji (Hiszpania, Ukraina). Jednakże w państwach gdzie celebrowana była własność indywidualna (Francja, USA) syndykalizm napotykał na opór ze strony chłopów.

Także kwestia religii, antyklerykalizmu oraz ateizmu budziła spory i na tym gruncie potrafiło dochodzić do powstania frakcji czy konfliktów między syndykalistami. Ilustruje nam to przykład rewolucji meksykańskiej Emiliana Zapaty, z którymi nie mogli się porozumieć anarchosyndykaliści z Mexico City ze względu na religijność chłopów – anarchistów.

Przyszłość dla syndykalizmu ?

Tabela 4: Tabela przedstawiająca liczebność syndykalistycznych związków w 1987 roku

Od wczesnych lat 60-tych następuje powrót do tradycji syndykalistycznych. Jest kilka powodów takiego stanu rzeczy:

• spadek wpływów stalinowskich (komunistycznych)

• antyautorytarne nastawienie młodzieży

Dodatkowo pojawiło się kilku popularnych anarchistycznych publicystów, którzy skutecznie promowali robotniczą kontrolę środków produkcji. Duży wpływ na ruch syndykalistyczny w Europie Zachodniej miały wydarzenia w Polsce oraz pomysły polskich związkowców. Niestety szybko zostały one zapomniane.

Po upadku reżimu Franco w Hiszpanii rozpoczął się proces demorkatyzacji, co dało szansę na odrodzenie się ruchu syndykalistycznego na Półwyspie Iberyjskim. Faktycznie, już w 1979 roku CNT liczyło ponad 300 tys członków, lecz w dwa lata liczba członków niezwykle się zmniejszyła na wskutek walk frakcyjnych i prawdopodobnie w 1990 roku posiadała mniejszą bazę niż jeszcze w 1987 roku.

“Palestyńczycy nie są zdolni do tworzenia państwa” lub “nie ma z kim rozmawiać o pokoju” są obecnie dwoma najczęściej pojawiającymi się frazesami w oficjalnym dyskursie medialnym, którego jednym celem jest usprawiedliwienie polityki Izraela bądź skompromitowanie Palestyńczyków i ich starań.

Odnieść można wręcz wrażenie, iż pojawiające się argumenty dyżurnych komentatorów od niemal dwóch dekad pozostają niezmienne – wahaniom ulega co najwyżej nacisk na użycie poszczególnych frazesów.

Dla przykładu – jeszcze 2-3 lata temu w modzie było twierdzenie, że Izrael atakując Liban “bronił się przed zepchnięciem do morza“. Przekonanie to wyrosło wraz z odkryciem urojonego i “szatańskiego“  spisku J. Arafata przez Ehmuda Baraka  podczas negocjacji w Camp David. Dumny premier ogłosił wtedy, iż (kłamliwi) Arabowie czyhają tylko na to by zniszczyć Izrael i “zepchnąć go do morza“.

Izrael to w końcu, wg. prawicowych publicystów, “willa otoczona dżunglą” - ostatnia przystań “wyższej cywilizacji judeo-chrześcijańskiej” broniącej nas przed zalewem “islamofaszyzmu“. Dlatego należy bezkrytycznie wspierać jego politykę ekspansji (a więc okupację Palestyny, represje, doprowadzenie do klęski humanitarnej i społecznej, mordy, etc.) , planów budowy “nowego Bliskiego Wschodu” oraz “walkę z terroryzmem“, wspieraną oczywiście przez USA.

Symbol Fatahu

W Polsce rzecz jasna także nie było ciężko znaleźć zwolenników tej myśli. Jednym z takich dyżurnych komentatorów, który często się do tego odwołują jest (kochany i szanowany) Rafał Ziemkiewicz,. Współcześnie ta teoria przesunęła się z pierwszego na dalszy plan. Za to częściej używa się innych haseł, popularnych wśród elit izraelskich – “Palestyńczycy nie są w stanie utworzyć państwa” oraz “nie ma z kim rozmawiać“.

Tylko pozornie retoryka z ich użyciem wydaje się być nieco łagodniejsza czy stonowana albowiem od strony praktycznej mają one taki sam rasistowski wydźwięk jak wszystkie inne hasła propagandowe Izraela. W dalszym ciągu legitymizują one działania Izraela oraz ukazywać mają wyższość tej “judeo-chrześcijańskiej” cywilizacji, skoro “Arabowie nie mogą się nawet między sobą dogadać“.

Tak więc oficjalny dyskurs to od wielu lat zbiór kłamstw i wypaczeń służący wyłącznie interesom Izraela i USA wpisujący się w “antysialmską histerię“, wspieraną przez absurdalną teorię “zderzenia cywilizacji“, które wbrew woli swego twórcy legitymizuje zbrodnie izraelskie oraz amerykańskie. W podobny ton wpisuje się niedawny felieton Mariusza Zawadzkiego w “Gazecie Wyborczej“: “Arafata otruł Izrael“. Co jest najbardziej zabawne – autor artykułu solidaryzuje się ze sprawą palestyńską. Pomimo tego powiela niemal wszystkie “standardowe” elementy retoryki Izraela.

Punktem wyjścia dla tego artykułu jest uznanie “Fatahu” jako tej najważniejszej, najbardziej poważnej siły politycznej w Autonomii Palestyńskiej – jedyna z którą można rozmawiać. Autor popełnił, świadomie bądź nie, grzech niewybaczalny – utożsamił wolę wyzwolenia Palestyny z ugrupowaniem, którego kierownictwo już dawno podporządkowało się Izraelowi.

Mariusz Zawadzki:

Do ostatniej chwili nie była znana liczba ani tym bardziej lista delegatów. Od wtorku, kiedy się jakoś zebrali, debatują głównie nad tym, jak wybrać komitet centralny partii.

Zdaje się, że Mariusz Zawadzki nie rozumie tego, iż Fatah jest obecnie bardziej koalicją luźnych grup politycznych, firmowanych pod jednym szyldem i trzymających się w kupie właściwie dzięki legendzie Jasera Arafata. Gdyby nie to Fatahu już by dawno nie było. Pamiętać musimy, iż obok siebie odnajdziemy w partii różne osoby – od otwarcie kolaborującego z Izraelem Muhmmada Duhlana (który za pieniądze od USA i Izraela stworzył kolaboracyjną milicję palestyńską) , Mahmmuda Abbasa (prezydent Autonomii Palestyny, który za namowami Izraela próbował dokonać zamachu stanu i utworzył samozwańczy rząd w Ramallah), po bojowników “Brygad Męczenników al-Aksa”.

Mariusz Zawadzki

Nie ma już zresztą Autonomii, rozpadła się na dwa skłócone terytoria – Strefę Gazy Hamasu i Zachodni Brzeg Fatahu.

Nie ma dwóch “terytoriów” – jest jedno. Pragnę przypomnieć, iż Hamas (w wolnych) wyborach wygrał nie tylko w strefie Gazy lecz również na Zachodnim Brzegu. Przecież to prezydent Autonomii, Muhmmad Abbas po namowach Izraela, próbował siłą przejąć władzę (postępując wbrew woli społeczeństwa) a po nieudanym zamachu stanu (i ucieczce do Egiptu) utworzył samozwańczy rząd w Ramallah i zerwał wszelkie stosunki ze Strefą Gazy narażając kraj na wojnę domową. Fatah kontroluje Zachodni Brzeg tylko dlatego, że Hamas nie chciał atakować jego bojówek obawiając się, że mogłoby to pogrążyć kraj w wojnie domowej.

Mariusz Zawadzki

Rok temu izraelska armia uznała, że gdyby opuściła Zachodni Brzeg, całkiem możliwe, że Hamas w 72 godziny przejąłby tam władzę.

Stałe odgrywanie się kartą “Hamasu” w celu usprawiedliwienia okupacji. Gdyby tak się stało – spełniona zostałaby wola wyborców. Wyraźnie widać tutaj skuteczność zachodniej propagandy: “nie możemy dopuścić by władzę przejęło ugrupowanie terrorystyczne” lub “fundamentalnie islamskie“. Czyli dla zachodu demokracja jest fajna, kiedy wybory wygrywają ludzie im wygodni lub których łatwo sobie podporządkować ? Pisałem już co nieco o tym w “Kryzysie demokracji“.

Ponadto Hamas od kilku lat przestrzega zawieszenia broni (czego o stronie izraelskiej powiedzieć nie możemy) i na pewno ugrupowaniem fundamentalistycznym nie jest – mało tego, w porównaniu do niektórych ugrupowań izraelskich wchodzących w skład koalicji rządzącej wydaje się być wręcz umiarkowany. Lecz pomimo tego to on jest tą symboliczną “ością w gardle” Izraela i świata zachodniego. Wynika to oczywiście z faktu, że podczas ostatnich wyborów osłabiony został Fatah, który coraz bardziej podporządkowywał się Izraelowi. Wygrała więc partia niezgodna z interesami Izraela.

Mariusz Zawadzki

Dziś chyba jak nigdy dotąd słuszny jest argument powtarzany czasem przez izraelskie jastrzębie, że negocjacje z Palestyńczykami nie mają żadnego sensu, bo nie ma z kim rozmawiać.

Doskonałe skwitowanie jego artykułu, oddające tylko przyswojenie przez autora pozycji izraelskich; jak to nie ma z kim rozmawiać ?

Z legalnym rządem Autonomii Palestyńskiej !

Fatah przegrał wybory, próbował (za namowami Izraela) dokonać zamachu stanu i nie można go uważać za jakiegokolwiek partnera do rozmów tylko dlatego, że jest to zgodne z interesami i wolą Izraela.

Ostatnimi czasy stale słyszymy o postępującym bądź nadchodzącym kryzysie demokracji. Niemal jak jedna tuba wszystkie liberalne media trąbią o tym przy każdej nadarzającej się okazji. Z drugiej zaś strony ciągle słyszymy o dzielnej US Army, ostatniej ostoi wolności, niosącej tenże demokrację w Iraku czy Afganistanie.

Oczywiście co trzeźwiej rozumującego człowieka takie sformułowania najpewniej rozbawią lub zadziwią, najpewniej także muszą do krótkiej refleksji – no bo jak to: skoro mamy w świecie zachodnim kryzys demokracji, jak ją możemy nieść innym narodom i to jeszcze w dawce potrafiącej przezwyciężyć bariery kulturowe ?

Doskonale wiemy, że „niesiona demokracja na bagnetach” nie jest demokracją, bo co najwyżej stworzy to w danym kraje pewne podwaliny systemu prawnego, konstytucyjnego pod demokrację, ale nie przyniesie świadomości politycznej.

Zresztą nie ma co się tutaj wdawać w filozoficzne spory samemu z sobą, każdy z nas doskonale wie jak demokracja w Iraku wygląda – fałszerstwa, manipulacje, zastraszenia, porwania. Startować i wygrywać mogą wyłącznie kandydaci „zaakceptowani” przez okupanta kandydaci, którzy mają reprezentować jego interesy i interesy koncernów ponadnarodowych.

I to jest właśnie sedno sprawy – to jest idealny model demokracji w neoliberalnym ujęciu. Dla tych technokratów, jastrzębi oraz troglodytów, demokracja ograniczać się powinna wyłącznie do dwóch kwestii: ochrony własności prywatnej najbogatszych oraz reprezentowaniu ich interesów.

Zapachniało Marksem ??? Nie trzeba być Marksem by to stwierdzić. Od wieków jedynym celem burżuazji (warstw posiadających kapitał) jest podporządkowanie państwa swoim interesom. Nigdy burżuazja tego nie ukrywała – począwszy od francuskich Stanów Generalnych w dobie Wielkiej Rewolucji do obecnych rządów PO.

„Kryzys ich wizji demokracji” nadchodzi wtedy kiedy ludzie zaczynają żądać coraz więcej: równości nie tylko prawnej, ale także materialnej (ekonomicznej), dostępu i udziału we władzy, kiedy pragną coraz więcej praw (np. małżeństw homoseksualnych), pomocy ze strony państwa (np. socjalnej) czy bardziej sprawiedliwego systemu ekonomicznego – czyli kiedy „pospólstwo” zaczyna zagrać pozycji establishmentu.

Z tym również elity polityczne i ekonomiczne się nie kryją. W raporcie „Komisji Trójstronnej” w 1975 roku jasno stwierdzono, że idealna demokracja to taka, która zdoła kontrolować i zapanować nad „demokratycznym życiem”.

Tak więc jej kryzys powstanie, mówiąc w wielkim uproszczeniu, kiedy społeczeństwo przestaje być bierne i pojawia się większa świadomość oraz odpowiedzialność polityczna. Lekarstwem więc wydaje się być nakierowanie ludzi na co innego (kariera, osobiste szczęście, samorealizacja – zaszczepienie neoliberalnego „bakcyla”) lub poprzez bierność i apatię.
Czy nie jest to „neoliberalną nowomową”, którą tak trafnie określił Alain Bihr ? Zadać musimy sobie fundamentalne pytanie: czy nie nastąpiło tutaj przesunięcie pojęć ? Czy rozwój świadomości politycznej i socjalnej, nie jest nazywany „kryzysem demokracji”, tylko i wyłącznie dlatego, iż zagraża pozycji wszechmocnych ? A innymi słowy, niski poziom świadomości i rozwoju społecznego byłby uznany za „dobrą demokrację” ?

Oczywiście równie dobrze mógłbym zadać pytanie o to „czym jest demokracja” – czy obecnie nie stanowi ona jedynie pustego frazesu, czynnika aksjologicznego ? Doskonale wiemy, że nie istnieje jedna obiektywna prawda, tak więc nie może istnieć jedna obiektywna (słuszna) wizja czy pojęcie demokracji ? Za pewne nie.
Chociażby właśnie dlatego nie nazywajmy obecnego stanu rzeczy „kryzysem demokracji” lecz „kryzysem elit władz”. Kryzys ten jednak nie jest „patologią” czy „zgniłym jabłkiem” jak chciało by wielu – lecz jest normą i trwa on permanentnie od początku XIX wieku.

Leszek Balcerowicz ma jedną wspólną cechę z Leninem – tak jak wódz Rewolucji Październikowej jest wiecznie żywy. Nawet zza politycznego grobu straszy On Polaków doradzając rządzącym jak “słusznie” postępować.

Co więcej nie znajduje odbicia w logice bo mimo postępującego kryzysu gospodarczego, Balcerowicz dalej “jak ten koń z klapkami na oczach, nie zmienia swojej mantry o dobrodziejstwach wolnego rynku” – słusznie zauważył Piotr Bojko w Trybunie Robotniczej.

Wniosek nasuwa się więc sam – rządy się zmieniają, ekipy się zmieniają i nawet hasła się zmieniają a Balcerowicz zostaje. Jak nie w randzie ministra finansów (1989 – 1991, 1997 – 2000) czy jako Prezes NBP (2001 – 2007) to jako “wolny strzelec i obserwator”, który radzi. Środowiska liberalne traktują go jako nieomylne guru polskiej gospodarki, którego autorytet jest niepodważalny.

Jest to wskroś niebezpieczne, albowiem nawet teraz kiedy Leszek Balcerowicz nie pełni żadnej funkcji, sprawujący władzę odwołują się do jego koncepcji. Jest to strasznie naiwne, ale za tą naiwność płacą najubożsi, których najwięcej kosztowały terapie szokowe i zaciskanie pasa.

Niestety, mimo tego że dysponujemy obrazem biedy w Polsce, kosztów społecznych oraz kosztów ekonomicznych tych reform, w przekazie medialnym nie istnieje nikt poza Balcerowiczem. To były prezes zawładną wszystkim i wygląda na to, że tylko On ma monopol na bycie ekonomistą.

Z tym ma jednak problem. Nawet jego środowisko murem za nim nie stoi. Swego czasu, profesor Kołodko bardzo trafnie Balcerowicza określił jako “wyznawcę liberalizmu a nie naukowca”.

Stąd też aż dziw mnie bierze, że tych dogmatów szaleńca, który wpędził miliony Polaków w nędzę i skutecznie zdemontował polską gospodarkę, ktoś w ogóle słucha. Na domiar złego nie dość, że słucha to wciela te dogmaty w życie.

Z drugiej strony nie ma co się dziwić, główny nurt polityki i mediów innego punktu widzenia nie dopuszcza, stawia wyżej partykularne interesy kapitału od ludzi pracy. Przyjęliśmy najgorszy model transformacji ustrojowej, gdzie kapitał jest ważniejszy od pracy i człowieka, to teraz musimy za to płacić.

Czas błędów i wypaczeń

W oczach i ustach liberalnych mediów i polityków uchodzi za genialnego autora przemian wolnorynkowych w Polsce. Zapominając przy tym, że Balcerowicz nie robił nic innego jak wykonywanie zaleceń Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, których celem było zniszczenie polskiej gospodarki, uzależnienie jej od siebie i stworzenie rezerwatu taniej siły roboczej.

Z resztą o dobrodziejstwach owych przemian bardzo szybko na własnej skórze przekonały się rzesze zwykłych Polaków. Wprowadzono w Polsce najgorszy model gospodarki neoliberalnej, nie licząc się ze zdaniem oraz dobrem większości z nas.

Taktyka Balcerowicza, tj. “zaciskanie pasa”, trwać miała przez pół roku przeciąga się do dzisiaj. Prywatyzował wszystko, nawet sektor usług publicznych, deregulował gospodarkę, ciął socjal, ograniczał rolę państwa – wszystko odbywało się kosztem najuboższych.

To była stara mantra powtarzana w każdym państwie: macie kryzys, transferujecie się – to musicie ograniczać świadczenia, zaciskać pasa, równoważyć budżet... tutaj Balcerowicz nie wymyślił nic oryginalnego, możliwe jednak, że zrobił to najgorzej jak tylko mógł.

Tylko po co to wszystko ??? W imię czyich interesów ?

Nie uchroniło nas to przed kryzysami w latach 90-tych, nie uchroniło nas przed biedą i upadkiem naszej gospodarki – wręcz przeciwnie, przyspieszyło ten proces. No aż w końcu nie uchroniło nas nawet przed obecnym kryzysem…

…i nagle widzimy USA zachowujące się w kryzysie jak nie wierny mąż – podobnie jak Europa Zachodnia wracają do modelu keynesowskiego po krótszym bądź dłuższym romansie z neoliberalizmem. Cóż empirycznie najbardziej po dupie dostały właśnie państwie jak najbardziej urynkowione, dla przykładu Łotwa i Estonia, ale o tym w naszych mainstreamowych mediach nie warto wspominać.

Nikt na świecie, poza dogmatykami od Friedmana, nie wierzy już w “niewidzialną rękę rynku“ i inne wolnorynkowe bzdury.

No właśnie nikt, poza polskimi elitami, które nadal zapatrzone w Balcerowicza jak w Jezusa na Krzyżu, dokonują gwałtu na państwie i społeczeństwie polskim.

AWS

Wróćmy jednak do tematu. Ciekawi mnie także epizod Balcerowicza jak był ministrem spraw

Nie wiadomo czemu, wchodząc do rządu Jerzego Buzka uznał za konieczne “schłodzenie” gospodarki i zmniejszenie popytu wewnętrznego. No cóż, dopiął swego, ograniczył wzrost gospodarczy (który przed objęciem rządów przez AWS wynosił 5 proc.) poprzez zmniejszenie pensji minimalnej, rent oraz emerytur. Tuż obok pojawiła się rzesza 3 mln bezrobotnych – czyli największe bezrobocie w środkowo – wschodniej Europie i Unii Europejskiej.

Balcerowicz dalej jak mantrę przekonywał nas, że to wina “pensji minimalnej”, która jego zdaniem była za wysoka. Na nic zdawały się fakty i dane stawiające sprawę jasno: w Polsce pensja minimalna była najniższa w całej Europie a jednocześnie mieliśmy największe bezrobocie. Balcerowicz nie zważał na to i nadal narzucał swoje wybujałe teorie dotyczące pensji minimalnej, niszcząc ludzi pracy jak pasożyt.

Mało tego, za czasów rządów SLD obniżono przecież wynagrodzenia za nadgodziny, ułatwiono zwalnianie pracowników (w dobie bezrobocia) a bezrobocie jakoś nie spadło, za to obniżył się poziom życia pracowników.

Społeczne skutki reform Balcerowicza są fatalne dla naszego kraju. Doprowadził do upadku PGRów wraz z pozostawieniem bez środków do życia jego pracowników, upadku wielu przedsiębiorstw, ogromnego bezrobocia, najniższej w EU pensji minimalnej i powiększającej się przepaści społecznej.

Cóż jesteśmy krajem w którym 12 proc. ludzi żyje poniżej minimum egzystencji a kolejne 25 proc. na jego granicy. 25 proc. polskich dzieci nie dojada. Pozostajemy praktycznie bez ochrony socjalnej oraz przestrzeganych praw pracowniczych. Jesteśmy państwem z jednym z najgorszych systemów zdrowotnych w całej Unii Europejskiej oraz jednym z nie wielu gdzie różnice w rozwoju pomiędzy nami a krajami zachodnimi praktycznie nie maleją. To wszystko zawdzięczamy Balcerowiczowi.

To dzięki Panu Balcerowiczowi sprywatyzowano nasz system emerytalny, czego skutkiem będzie drastyczne obniżanie tych świadczeń nawet w stosunku do poprzednich stawek. Jak się szacuje, średnia stawka emerytalna wyniesie całe 35% wcześniejszego wynagrodzenia a zaoszczędzić nic nie zaoszczędzimy wbrew temu co mówił były minister.

To Pan Balcerowicz jako prezes NPB zdołał zlikwidował polski system bankowy, to dzięki jego zasługom Polska należy do nie licznych państw świata bez wpływu na sektor bankowy. Nie dość, że 80% kapitału bankowe w Polsce pochodzi zza granicy, to Balcerowiczowi udało się ziścić największego marzenia liberałów – zmonopolizować ten sektor, ponieważ ponad 50% tego rynku należy do 5 głównych banków.

A cała niezależność NPB i jego prezesa polegała na nieliczeniu się z interesami społeczeństwa i opinią publiczną.

Nawet teraz

Najciekawsze, że Balcerowicz swoich rad udziela ze Stanów Zjednoczonych, gdzie przebywa jako gość Petersen Institute of International Economics. Jak każdy amerykański instytut i ten także deklaruje się jako niezależny – choć utrzymywany jest z dotacji amerykańskich korporacji. Szefem instytutu jest Peter G. Peterson związany z The Blackstone Group. Jesienią 2007 r. wg Vanity Fair był on już na czwartym miejscu wśród najbardziej wpływowych ludzi światowej gospodarki, a rok wcześniej na 24 miejscu! Skąd ten nagły skok? Ano The Blackstone Group to jeden z najbardziej żarłocznych funduszy inwestycyjnych świata. Wykupuje nieruchomości, media, technologie, branżę spożywczą, parki rozrywki i służbę zdrowia! Wykupuje, by szybko zarobić, toteż pierwszymi jej ofiarami są pracownicy przejętych przedsiębiorstw.
Wprawdzie grupa sporo straciła na Wall Street w wyniku kryzysu, ale potrafi sobie dobrze radzić – także dzięki koneksjom w świecie polityki. To właśnie ta grupa wraz z J.P. Morgan jest globalnym koordynatorem programu zbywania aktywów AIG, doprowadzonego przez kryzys do upadłości.
Tak więc, Balcerowicz mówi, w co wierzy, a płacą mu ci, którzy wiedzą, że to co mówi, to im się opłaca.

Od wielu już lat oficjalny dyskurs w jakiejkolwiek debacie politycznej na temat reżimów, terroru, autorytaryzmu sprowadza się do jednego: do stałego oskarżania “Państwa komunistycznego” poprzez pryzmat “Czarnej księgi komunizmu”. W konsekwencji powszechna jest opinia – że “tam gdzie wolny rynek, tam i wolność oraz demokracja” a doktryna Miltona Friedmana jest “powszechnie akceptowaną doktryną przez rządy na świecie”.

Stoję na stanowisku, iż jest to takie samo kłamstwo jak kłamstwem jest twierdzenie, że istniało “Państwo komunistyczne” (jakby komunizm nie odrzucał państwa?). Być może nawet, jest to największy sukces propagandowy zwolenników Friedmana oraz leseferyzmu ostatnich dwóch, może nawet trzech dekad.

W mainstremowych mediach, w oficjalnych podręcznikach do historii czy ekonomii, każda z historii tych ultraliberalnych teorii jest tak wybielona, że stała się wręcz sztucznie nieskazitelna. Nie chodzi tu nawet o sam aspekt, że “autorzy” owych publikacji zapominają o najbardziej nie ludzkim czy antyspołecznym charakterze tych teorii oraz o ich wymiarze i skutkach społecznych (bieda, wyzysk, brak opieki socjalnej, brak stabilności).

Nie wiem nawet czy jesteśmy w sobie wyobrazić i opisać ogrom krzywd, cierpienia, niesprawiedliwości jakie wyrządzają te systemy ludziom. Jak zmuszają ich do życia w nędznych warunkach, w lepiankach, bez wody, prądu, jedzenia, przy jednoczesnym braku szans na lepsze jutro i jakiejkolwiek pomocy. Przy jednoczesnym braku dostępu do służby zdrowia, edukacji czy nawet pracy a jak już to na półniewolniczych warunkach.

Chodzi tu także o prosty fakt, w żadnym państwie gdzie wprowadzano myśl Miltona Friedmana czy inne skrajnie liberalne teorie, zwyczajnie to się nie powiodło. Doktryny te zawodziły, powodując tylko spustoszenie społeczne oraz ekonomiczne.

Najlepszy przykład stanowili Chile. Po puczu do Chile przybywa Milton i jego “chłopcy z Chicago” z gotowym pakietem reform. Skutkiem była klęska humanitarna i ekonomiczna. W końcu lat 80-tych miało najniższe PKB na osobę w całej Ameryce Łacińskiej i było ono niższe niż za czasów rządów Allende. Bezrobocie w ostatnich miesiącach rządów Pinocheta wynosiło ponad 16% a produktywność była niższa o 10% niż za Allende. Można więc śmiało mówić, że największym cudem gospodarczym Chile jest to, że w ten cud świat uwierzył.

Poniekąd o Miltonie i jego teoriach świadczą reakcje w jego ojczyźnie. Nie bez powodu magazyn “Time” Friedmana uznał za “szkodliwego chochlika” w 1969 roku.

Całkowicie pomija się jeszcze jeden wymiar: żadna z tych doktryn nie może być wprowadzona w systemie (reżimie) demokratycznym. Następuje wtedy zbyt duży opór społeczny. Dlatego właściwie wszelkie eksperymenty liberalizmu tego typu przeprowadzano w krwawych dyktaturach jak Chile, Argentyna czy obecnie Meksyk.

Zmierzamy do sedna sprawy. Zawsze z krucjatą kapitalizmu idą w parze reżimy, wojskowe zamachy stanu, dyktatury, tortury, terror, represje, mordy polityczne. Brutalne metody stosuje się zarówno wobec jednostek jak i całych grup.

Oczywiście najlepszym przykładem pozostają państwa Ameryki Łacińskiej, jak Chile, Argentyna Brazylia, Paragwaj, Ekwador, Nikaragua, Gwatemala – tak naprawdę to cała iberoamerykańska strefa została poddana temu eksperymentowi. Zawsze z takim samym skutkiem: powszechną biedą, przepaścią społeczną, zapaścią ekonomiczną, dziką prywatyzacją, uzależnieniem od USA, brakiem dostępu do szkolnictwa czy służby zdrowia. Przy okazji zawsze pojawiały się represje, terror, tortury i mordy.

W samej Ameryce Łacińskiej liczba ofiar sięgnąć może nawet 1 mln. Jednak, o ile w przypadku “komunizmu” liczbę ofiar i ogromu tragedii tego systemu jesteśmy w stanie ocenić, to tak w przypadku neoliberalizmu już nie. Nie jesteśmy w stanie pojąć i policzyć ile krzywd ludzkiej się polało, ogromu tragedii, biedy, nędzy.

Do tej pory w Polsce trwa ostry spór co do oceny i szacunku ofiar “reform” oraz “terapii szokowej” Balcerowicza. Nie wiemy ile osób zepchnięto na margines skazując ich do życia w skrajnej nędzy. Nie wiemy ile w tym czasie ludzi umarło z powodu głodu czy po prostu bied. Skutki tych reform ponosimy do dzisiaj – chociażby poprzez skalę ubóstwa w Polsce.

Wystarczy jednak spojrzeć, że w szczytowym momencie tychże reform wskaźnik samobójstw wzrósł w Polsce o 400%. Dzięki temu możemy zrozumieć ogrom tragedii ! Nie trzeba być chyba psychologiem społecznym by dostrzec związek pomiędzy sytuacją materialną (gospodarczą) a plagą samobójstw. Skądinąd dlatego słusznym pomysłem wydaje się wola postawienia Leszka B. przed sądem i osądzenie go, podobnie jak dzisiaj sądzi się Jaruzelskiego czy Kanię.

Jak wyglądało życie w Rosji po załamaniu w 1999 roku ? Jak żyje się Chińczykom gdy ten kraj wkroczył na jedyną słuszną drogę kapitalizmu ? A jak się żyje Meksykanom ?

A co się stało po huraganie “Katrina” ? Tysiące ludzi straciło dach nad głową, tysiące zostało zepchniętych do życia w slumsach ? Jaka była na to reakcja ?

Masowo burzony mieszkania komunalne a na ich miejsce buduje się luksusowe osiedla. Sprywatyzowano system szkolnictwa a ludzi biednych pozostawiono na lodzie.

W tym wszystkim powinno nas zdumiewać jedno. Gdy się mówi o skali ofiar “komunizmu”, to stawia się najczęściej tezę, że to sama ideologia “komunistyczna” jest winna ogromowi zbrodni a nie poszczególne jednostki wypaczające tenże idee. Tym samym od razu stawiamy tezę, że “komunizm” ze swej natury jest totalitarny czy też autorytarny.

Natomiast gdy rozmawiamy o represjach czy mordach dokonanych w imię wolnego rynku, mówi się o wypaczaniu idei przez jednostkę. Acz najczęściej i tak następuje tłumaczenie: “bo bronił nas przed komunizmem, który by wymordowałby dwa razy więcej ludzi”. Tylko skąd my  mamy to wiedzieć ? Czytamy w umysłach “komunistów” i wiemy, że chcieli wymordować dwa razy więcej ludzi ?

Allende jakoś nie mordował, Castro mimo represji – również, Chavez obecnie także nie (baaa Wenezuela pnie się do góry jeżeli chodzi o wolność prasy), ale za to nadal liberałowie mordują w Meksyku czy Kolumbii.

Następuje tutaj pewne odwrócenie. Oczywiście, ideologia “komunistyczna” nie jest bez winy, nie oznacza to jednak że wszystkie rządy (mniej lub bardziej prawdziwych) komunistów są zalane potokiem krwi. A co w takim razie z krucjatą kapitalizmu ?

Zamachy stanu, pucze, represje, tortury (i to wymyślne), masowe mordy, eliminacja poszczególnych grup społecznych. Tu się właśnie mówi o “wypaczeniu”. Spójrzmy jednak obiektywnie – to czy czasem właśnie Milton Friedman nie mówił o “czystej kartce” (czyli burzeniu starego porządku, instytucji publicznych, etc), niszczeniu wszelkiego oporu, wprowadzania kapitalizmu szokiem, zaskoczeniem, siłą – jak nam to świetni przedstawiła Naomi Klein w “Doktrynie Szoku”.

Konflikt w Osetii nie daje mi spokoju. Nie tylko dlatego, że jest to kolejna okropna i brudna wojna na której pogrywają (czy rywalizują, jak kto woli) 2 główne mocarstwa; Rosja i USA (za pośrednictwem Gruzji) w walce o wpływy, prestiż, bogactwa. Giną na niej tysiące niewinnych ludzi (wg ostatnich doniesień już ponad 2 tys osób), zrównywane z ziemią są całe osiedla, miasta. Ludzie tracą domy i szanse na normalną egzystencję, jeżeli w ogóle nie na egzystencję.

Nie daje mi to również spokoju z prostego powodu – szopki i kampanii oszczerstw jaką uprawiają mainstreamowe media oraz nasze szanowne władze.

To co czynią, zaczyna już przechodzić najśmielsze ludzkie pojęcie. Najbardziej bolące w tym wszystkim jest stosowanie podwójnych standardów. Celowo, do granic obrzydzenia, podkreślane są “rosyjskie zbrodnie” (chociaż nie potwierdzone – doniesienia oparte są na jakże wiarygodnym źródle; MSW i MSZ Gruzji), podczas gdy pomijane są głosy Rosji, mówiące o czystkach etnicznych dokonywanych przez Gruzinów. Z resztą wydają się być one prawdopodobne.

Nikt nie słucha głosu Rosji, ale także zdrowego rozsądku. Gruzini (oczywiście nie w celu agresji, no skądże) ostrzeliwali stolicę Osetii Południowej wyrzutniami rakiet, przez cały czwartek – takie materiały opublikowało BBC. Wystrzelenie setek, niekierowanych, pocisków rakietowych na duże miasto musiało spowodować ogromne zniszczenia, panikę i śmierć setek ludzi.

“To jest żenujące co mówi Putin“, rzekł wczoraj pierwszy ropuch IV RP – to znaczy Kamiński. Tak to jest żenujące, ale to co uprawiają nasze władze i media starające się przedstawić “biedną” Gruzję jako ofiarę “napaści” Rosji. W rzeczywistości na odwrót. To 8 sierpnia Gruzja rozpoczęła ofensywę w Osetii Południowej, zbuntowanej prowincji która walczy o niepodległość (lub przyłączanie do Rosji).

Dlaczego świat nie chce usłyszeć głosu Osetyjczyków ? Nie chce uszanować ich woli a dlaczego powstało “niepodległe Kosowo” ? Na to pytanie odpowiedzcie sobie sami.

Rusofobia w Polsce i podporządkowanie interesom USA sięga zenitu. Kaczyńscy chcą nawet wykreować Polskę jako państwo frontowe, w odwiecznej walce “z imperium zła“, tj “ruskimi“. Nie krępują się kłamać i nadużywać – mało tego, podnoszę ten konflikt do rangi preludium III Wojny światowej i starają się wmówić nam, że tarcza antyrakietowa jest Polsce potrzebna.

Wg Institute of War & Peace Reporting, “mamy do czynienia z zaplanowaną gruzińską operacją, wprowadzeniem w życie planu zajęcia Cchinwali przygotowanego na wypadek zaognienia konfliktu”. Reakcja Rosji była naturalna, szczególnie że stoi za nią mandat RB ONZ oraz konieczność ochrony obywateli rosyjskich.

Te wnioski nasuwają się same. Saakaszwili za punkt honoru uznał “przywrócenie konstytucyjności” na terenie zbuntowanych republik Osetii Południowej i Abchazji. Znowu republiki te, chcą przyłączenia do Rosji. Od wielu już z resztą lat wspierane są przez Moskwę w swoich zamiarach. Po “niepodległości Kosowa” i de facto rozbiorze Serbii, co było złamaniem wszelkich umów międzynarodowych, Rosja uprzedzała, że przy takim obrocie spraw będzie dążyła do tego, by głos mieszkańców tych republik został potraktowany poważnie. Tym samym uznała Kosowo za precedens w prawie międzynarodowym i uznała, że ma prawo do takich działań. Całkiem słusznie.

Saakaszwilemu ta wojna, najlepiej zwycięska, jest potrzebna jak powietrze do przeżycia. Ma ona odciągnąć uwagę społeczeństwa od samej dyktatury, trudności gospodarczych, socjalnych i politycznych kraju. Ponadto, społeczeństwo ma dzięki niej zapomnień o wielkiej klęsce polityki dyktatora – mianowicie nie zaproszenie Gruzji do NATO.

Jeżeli chodzi o konkretne cele, to ciężko jest je wskazać. Być może Gruzja próbowała obnażyć wiarygodność Rosji i atakując ją z zaskoczenia skompromitować. Być może było to badanie na ile sobie armia gruzińska może pozwolić nim zainterweniuje Rosja oraz sprawdzić ewentualny czas reakcji.

Nasze media nie zauważają, bądź nie chcą zauważyć prostej prawidłowości, dotyczącej bombardowań Gruzji. Wielkie oburzenie wywołało zrucenie bomb na miasto Gori, które znajduje się poza strefą walk. Dziennik, Rzepa, Wybiórcza, TVN, Polsat – mainstreamowe media jednym słowem, nie szczędziły określeń jak “barbarzyństwo” (ale już tak nie nazwały ostrzału Cchinwali przez Gruzję), “zbrodnie“, etc. Zapomniały jednak o jednym (donosi o tym Al Jazeera), że z tego miasta ostrzeliwywano Cchinwali, więc nalot miał charakter taktyczny.

Nie mniejsze zdziwienie wywołało w Dzienniku, manifestacja w Moskwie pod hasłem “USA – Irak, Gruzja – Osetia”. Nie rozumiem czemu można się dziwić ?

Właściwie od rewolucji róż, USA pompuje do Gruzji tyle pieniędzy ile się tylko da. Kacyk Saakaszwili i jego zamordyzm utrzymują się wyłącznie dzięki poparciu USA i wsparciu go, co czynione jest między innymi rękami naiwnego Kaczyńskiego i jego “polityki wschodniej“.  Stany Zjednoczone poprzez Gruzję marzą o rozciągnięciu swojej strefy wpływów na Kaukaz (co oczywiście wywołało lęk i reakcję w Rosji). Pomoc wojskowa, wsparcie logistyczne Wuja Sama swoje robią. Już jakoś świat się nie oburza represjami i aresztowaniami opozycjonistów, sfałszowanymi wyborami… Zdaje się także nie dostrzegać hipokryzji prezydenta Busha, który obiecuje mediacje i wzywa do… zaprzestania bombardowania. No wiadomo, nie chce by piesek Saakaszwili został usunięty, bo będzie to oznaczało koniec marzeń o hegemonii na Kaukazie.

I tak najbardziej żenujące w tym wszystkim jest określanie Gruzji mianem “państwa demokratycznego“.

Gruzja nie jest demokratycznym państwem (co stwierdził Lechu), lecz kolejną dyktaturą wspieraną i utrzymywaną przez USA. Czy tak daleko trzeba sięgać, by przypomnieć sobie o wielkich zamieszkach opozycji, aresztowaniach, represjach, stanie wyjątkowym i sfałszowanych wyborach w Gruzji ?

A może po prostu nasi politycy mają dziwne wyorażenie o demokracji?

W końcu by należeć do “wolnego świata” wystarczy być po stronie USA…

Konflikt w Osetii południowej sięgnął zenitu. Można już z całą pewnością mówić o regularnej wojnie – obie strony prowadzą wzajemny ostrzał, używają lotnictwa, wojsk pancernych, desantowych. Problem pojawia się jednak ocenie tego konfliktu.
Polska i generalnie świat zachodni stara się przedstawić Gruzję na pozycji ofiary. W rzeczywistości jest jednak na odwrót, to Gruzja jest agresorem. Oczywiście argument, że ofensywa rozpoczęła się przeciw “pospolitym bandytom” na integralnej części swojego kraju jest pewnym argumentem, który podniósł Pan Grzegorz Kuczyński, w TVN24.pl. Tylko gdzie był, gdy USA naruszała integralną część terytorialną Serbii ? Kiedy dokonywał się rozbiór tego państwa ?

Rosja pełni na tym obszarze mandat RB ONZ i jest zobligowana do podejmowania takich decyzji – taka jest różnica. W dodatku czyni to samo, co USA w Kosowie… skoro USA wolno, to dlaczego Rosji ma nie być ?

Być może dla Polaków to szok że to Gruzja rozpoczęła wojnę, jednak pora wynieść się poza rusofobię i spojrzeć na to chronologicznie i realnie. Oczywiście nie oznacza to, że to Gruzja jest wyłącznie winna konfliktowi. Nie, oczywiście nie. Od długiego czasu obie strony dążyły do konfrontacji, wzajemnie drażniąc siebie. Obie mają swój interes i cele w tym konflikcie. Z tą tylko różnicą, że Rosja jest sama (no dobra posiada jeszcze mandat RB ONZ w Gruzji, co teoretycznie daje jej sporą legitymizację, tylko co z tego, skoro sprawa Kosowa pokazała że całe prawo międzynarodowe to wyłącznie papier toaletowy) a Gruzja jest wspierana przez USA i praktycznie cały świat zachodni.

Trzeba pamiętać przy tym, że Gruzja jest niczym innym jak dyktaturą nękaną konfliktami wewnętrznymi. Obecny “prezydent” Saakaszwili utrzymuje się u władzy wyłącznie dzięki poparciu USA, które starają umocnić swoją pozycję w tym regionie. Kacyk Saakaszwili jest utrzymywany przez “Wuja Sama”, “pomoc wojskowa” przychodzi milionami. USA przymyka oko na zbrodnie gruzińskie i pomaga w represjach. Dlatego dla USA to również walka o wiarygodność i swoją pozycję na Kaukazie. Gruzja z ich punktu widzenia podjęła się bardzo ryzykownej gry, która może ją kosztować utratę wsparcia ze strony USA.

Czy nastąpi eskalacja ?

Wydaje mi się, że obecny konflikt raczej nie grozi większą eskalacją. Rosja jest w stanie osiągnąć to czego chce nie wysyłając wielkich sił zbrojnych. Poza tym Rosja pełni na tych obszarach mandat RB ONZ, więc występowanie przeciwko ich działaniom jest występowaniem przeciwko ONZ. Z drugiej strony, także Gruzja nie będzie chciała specjalnie drażnić Rosji. Jej armia, nawet zmodernizowana sprzętem z USA i Izraela nie dorównuje armii rosyjskiej. Będą się bać, że Rosja za dzień albo dwa zacznie bombardować cele strategiczne na terenie Gruzji i właściwie tym samym cała zdolność bojowa armii gruzińskiej zostanie unicestwiona. Tyle ile zdobędą, to na tym będą starać się pozostać.

Kto to zaczął ?

Wbrew temu co głoszą nasze media, to Gruzja jest agresorem. Wg Institute of War & Peace Reporting, “mamy do czynienia z zaplanowaną gruzińską operacją, wprowadzeniem w życie planu zajęcia Cchinwali przygotowanego na wypadek zaognienia konfliktu”. Reakcja Rosji była naturalna, szczególnie że stoi za nią mandat RB ONZ i ochrona Rosjan. Warto także zwrócić na pewną właściwość. Ofensywa wojsk gruzińskich rozpoczęła się w dniu rozpoczęcia olimpiady, to znaczy wtedy kiedy cały świat patrzył na Pekin a nie na Osetię. Dało to Gruzji przynajmniej kilka godzin względnie swobodnego działania oraz umożliwiło zaskoczenie sił rosyjskich w regionie.

Te wnioski nasuwają się same. Saakaszwili za punkt honoru uznał “przywrócenie konstytucyjności” na terenie zbuntowanych republik Osetii Południowej i Abchazji. Znowu republiki te, chcą przyłączenia do Rosji. Od wielu już z resztą lat wspierane są przez Moskwę w swoich zamiarach. Po “niepodległości Kosowa” i de facto rozbiorze Serbii, co było złamaniem wszelkich umów międzynarodowych, Rosja uprzedzała, że przy takim obrocie spraw będzie dążyła do tego, by głos mieszkańców tych republik został potraktowany poważnie. Tym samym uznała Kosowo za precedens w prawie międzynarodowym i uznała, że ma prawo do takich działań. Całkiem słusznie.

Saakaszwilemu ta wojna, najlepiej zwycięska, jest potrzebna jak powietrze do przeżycia. Ma ona odciągnąć uwagę społeczeństwa od samej dyktatury, trudności gospodarczych, socjalnych i politycznych kraju. Ponadto, społeczeństwo ma dzięki niej zapomnień o wielkiej klęsce polityki dyktatora – mianowicie nie zaproszenie Gruzji do NATO.

Jeżeli chodzi o konkretne cele, to ciężko jest je wskazać. Być może Gruzja próbowała obnażyć wiarygodność Rosji i atakując ją z zaskoczenia skompromitować. Być może było to badanie na ile sobie armia gruzińska może pozwolić nim zainterweniuje Rosja oraz sprawdzić ewentualny czas reakcji.

Jest to wszakże niebezpieczna gra – “gdyby Gruzinom udało się zająć Osetię Płd. (…), to upokorzyliby Rosję, stworzyliby dla siebie zwycięską sytuację i wymusiliby na Zachodzie dyplomatyczne zaangażowanie się w terenie”, wskazuje Jonathan Eyal z ośrodka badawczego RUSI. Z drugiej strony, zwycięstwo Rosji, które jest raczej przesądzone, spowoduje obnażenie i kompromitację nie tylko Gruzji, ale i mocodawcy – tj. USA. W ten sposób USA straci na wiarygodności i na całe szczęście utraciłaby swoje resztki wpływów na Kaukazie i wśród byłych republik radzieckich.

A Rosja osiągnęła już wszystko co chciała osiągnąć. Zdestabilizowała region, dzięki czemu oddala się widmo budowy rurociągów przez terytorium Gruzji. Osetia i Abchazja są już w praktyce w Rosji a Gruzja została obnażona.

Najbardziej wkurzające w całej sprawie są podwójne miary stosowane przez polityków i komentatorów, w tym polskich. Rosja zła bo narusza integralność terytorialną Gruzji, ale USA dobre jak narusza integralność terytorialną Serbii, USA dobre jak dokonuje masakr w Iraku i Afganistanie, USA dobre jak zrzuca napalm i bomby fosforowe na Faludżę…

Panama od samego początku swego istnienia, była bardzo silnie związana z USA, zarówno pod względem politycznym jak i ekonomicznym, Uzależnienie to wzięło się z faktu, że USA chciało wybudować kanał łączący oba oceany, właśnie na terytorium Panamy. W zasadzie do wieku XX Panama pozostawała poza planami i aspiracjami wschodzącemu imperium, jednakże w planach pojawiła się chęć budowa kanału…
Tak więc, USA zainteresowało się niepodległościowymi dążeniami Panamczyków.
W owym czasie w Kolumbii trwała wojna domowa, pomiędzy konserwatywną władzą a liberałami, wtedy Stany Zjednoczone wkroczyły do boju, początkowo chroniąc jedynie linie kolejowe w Panamie, później rozbrajając wojska kolumbijskie na terenie Panamy aż w końcu zmusiły obie strony do zakończenia wojny i uznania niepodległości tego małego kraju przez rząd kolumbijski.

W 1903 roku, USA wynegocjowało pakt z Kolumbią, dotyczący budowy kanału panamskiego – obszar budowy miał być neutralną strefą pod strażą obu państw, jednak administrowanie nim na 99 lat powierzono by USA – panamczyków o zdanie nikt nie zapytał. Po mimo, że traktat nigdy oficjalnie nie wszedł w życie z powodu nie ratyfikowania go przez Kolumbię, na jego mocy USA do dzisiaj zarządza kanałem (jak i całą Panamą)
Od tego momentu, wojska praktycznie zaczęły okupować Panamę, narzucając swoją własną władzę(np. poprzez nadzorowanie przez US Army wyborów w 1910 i 1918 roku) oraz zajęcie miast Panama i Colon.
Cała administracja panamska, została podporządkowana Stanom Zjednoczonym, w kraju, wzorem z Ameryki, wprowadzono system segregacji rasowej, rdzenni mieszkańcy Panamy oraz Murzyni, zostali pozbawienie wszelkich praw politycznych i społecznych(np. nie mogli wykonywać zawodów wymagających wyższego wykształcenia, czy brać udziału w życiu politycznych oraz wzorem z USA wprowadzono np. oddzielny transport, toalety itd.), do tego państwo panamskie pogrążyło się w przeogromnej biedzie, spowodowaną, dominującą rolą USA w tym kraju, ale również brakiem opieki socjalnej, czy nawet systemu szkolnictwa.
W owym czasie, USA zawarło z Panamą kilka traktatów o wspólnej pomocy(33 i 55). W podporządkowaniu tego kraju posunęli się tak daleko, że wymusili na rządzie Panamy przyjęcie dekretu o wywieszaniu flag(62). Na mocy dekretu obok flagi Panamskiej na budynkach rządowych musiała wisieć również flaga USA.

Relacje pomiędzy państwami zaczęły się pogarszać od ostrzelania przez amerykanów, ludności cywilnej w styczniu 1964 roku. Kulminacyjny był rok 1977. W tym roku władzę przejął gen. Torrijos. Który zniósł system segregacji rasowej, rozwinął gospodarkę Panamy, powodując wzrost gospodarczy oraz wyrywając się spod skrzydeł USA.

Kiedy Torrijos, zaczął się wymykać spod kontroli administracji Reagana, zginął w nie jasnych okolicznościach – oficjalnie jego samolot rozbił się o skały(1983) i pomimo, iż wszyscy świadkowie tej tragedii, zeznali iż widzieli jak samolot eksplodował w powietrzu, oficjalne śledztwo stwierdziło katastrofę.

Błyskawicznie władzę przejął Noriega, z dużą pomocą CIA, mianując siebie naczelnym wodzem armii, wprowadzając politykę podporządkowania wobec USA oraz politykę oszczędności(cofnięcie reform gospodarczych i socjalnych). Konsekwencją tej polityki było pogorszenie się sytuacji materialnej panamczyków.

Noriega

Noriega od późnych lat 60-tych znajdował się na liście płac, agentów CIA, po mimo faktu, iż był jednym z najważniejszych pośredników w handlu kokainą pomiędzy Kolumbią a mafią w USA. Do tego stopnia był on potrzebny USA, iż przymykali oni oczy na jego związki z narko-biznesem. Nawet ówczesny szef CIA, G. Bush zwiększył mu pensję o 20tys. Dolarów rocznie.

Początkowo Noriega, całkowicie podporządkował się administracji Regana. Udzielił mu pomocy w walce z Sandinistami i z innymi rewolucjonistami w Ameryce Środkowej. W 1986 roku, nastąpił krach “braterskich” stosunków z USA. W tym roku, dyktator Panamy zorganizował  konferencję pokojową pomiędzy państwami ameryki łacińskiej, co było, zdecydowanie, nie na rękę USA. Zaprzestał prowadzenia polityki z wytycznych USA oraz rozpoczął politykę socjalizacji Panamy. Stosunki, jeszcze bardziej się zaostrzyły w 1988 roku, po nieudanym puczu zorganizowanym przez  CIA. Konsekwencją nie udanego puczu było narzucenie embarga na Paname przez USA.

Wybory w 1989 roku

Oprócz Noriegi, startowało w nich jeszcze trzech kandydatów opozycji. Głownym kandydatem był G. Endara – agent CIA, który dostał 10 mln dolarów za start w wyborach.
Wobec coraz gorszej sytuacji panamczyków (głównie przez embargo), wygrała opozycja – na wieść o tym Noriega wprowadził stan wojenny w państwie oraz “rozpędził” on manifestacje opozycji a samych kandydatów policja Noriegi ciężko pobiła.

Krok ten spowodował, iż dał on pretekst amerykanom , na rozpoczęcie przygotowań do inwazji w “obronie demokracji oraz obywateli amerykańskich”. Jest to o tyle śmieszne, że reżim na Panamie został przecież narzucony przez USA, dodatkowo żaden z obywateli amerykańskich nie znajdował się w jakimkolwiek niebezpieczeństwie, a prawdziwych celów i przyczyn inwazji, należy szukać w czym innym.

Pierwszym i najważniejszym powodem inwazji, była chęć utrzymania kanału panamskiego, który jest bez wątpienia najważniejszym punktem tranzytowym, pomiędzy dwoma wybrzeżami USA. Traktat z 1903 roku, mówił, bowiem, że po 2000 roku, armia panamska powinna przejąć kontrolę nad kanałem lecz jeżeli Panama nie byłaby w stanie spełnić tego warunku , to znajdował by się on pod kontrolą USA, na bliżej nie określony czas.
Kolejnymi przyczynami są oczywiście, chęć utrzymania Panamy w swojej strefie wpływów, przejęcie kontroli nad portami panamskimi jak i również zademonstrowanie swojej siły, iż “teraz liczy się tylko jedno mocarstwo” a także był to poligon doświadczalny dla nowych typów broni przed inwazją na Irak.

Metody działań wojennych

W ciągu pierwszych trzech godzin po rozpoczęciu inwazji, siły US Army wystrzeliły około 20 tys. pocisków rakietowych oraz bomb, różnego typu, co spowodowało zniszczenie trzech, najbiedniejszych, dzielnic w Panama City.
Wkraczający Marines, rozpoczęli systematyczne podpalanie miasta, w celu sterroryzowania ludności oraz zmuszenia panamskich żołnierzy do kapitulacji(budynki panamskie są bardzo blisko siebie umieszczone, dzielą ich wąskie uliczki i niskie balkony, co powodowało, że znający doskonale ten obszar, żołnierze panamscy przemieszczali się bardzo szybko, po budynkach, uliczkach itd.).

Pomimo licznych zdjęć, relacji świadków oraz materiałów Video, armia USA do tej pory nie przyznaje się do tego procederu.

Liczba ofiar bombardowań, represji oraz ofiar zabaw amerykańskich ”chłopców” według niezależnych organizacji humanitarnych sięga od 2 do 4 tysięcy osób, należy również wliczyć około 30 tys. osób pozbawionych dachu nad głową.
US Army aby skutecznie ukryć, rzeczywistą liczbę ofiar, od razu po zajęciu Panama City, zajęli wszystkie rozgłośnie radiowe, stacje telewizyjne, gazety, nie wpuszczali dziennikarzy na teren przez 3 dni po zajęciu miasta(nawet zaproszonych przez siebie), a jedyny dziennikarz, który wszedł na teren miasta i sfotografował ofiary, następnego dnia został zastrzelony ! Według naocznych świadków, amerykanie aby jak najszybciej pozbyć się zwłok, buldożerami, spychali je do oceanu, zajęli kostnice a także, amerykańscy żołnierze jeździli w panamskich karetkach.

Jeszcze przed inwazję, w sztabie dowództwa USA, G. Endara złożył przysięgę prezydencką, natychmiast po ustanowieniu marionetkowych władz, USA rozpoczęli walkę z prawdziwą opozycją panamską, czyli z socjalistami i lewicą.
Łącznie w obozach filtracyjnych zamknięto około 7 tys. Osób, znaleźli się wśród nich socjaliści, komuniści, obrońcy praw człowieka, dziennikarze a także nauczyciele oraz lekarze.

Media Amerykańskie

W tym samym czasie, kiedy w Panamie dokonywała się rzeź, amerykańskie media rozpoczęły akcję propagandową skupiając się na poszukiwaniach “największa handlarza narkotyków” – Noriegi. Nie wspominając nawet o bombardowaniach, ofiarach – do tej pory USA utrzymuje, iż liczba ofiar nie przekroczyła 250 osób.

Spowodowane jest to amerykańskim systemem medialnym, który jest strasznie cenzurowany, przez cenzurę kapitału, któremu, zdecydowanie, na rękę była inwazja na Panamę, tak więc skutecznie manipulowali oni przekazywanym obrazem.

Po wojnie

Marionetkowa prezydentura nie cieszy się żadnym poparciem wśród społeczeństwa, dodatkowo do tej pory nie odbudowano zniszczonych rejonów miast jak i nie zapewniono ich, mieszkańcom, chociaż podstawy racji bytu.

W powyższym artykule nie staram się bronić Noriegi, gdyż był to bez wątpienia zbrodniarz i prawicowy radykał, dodatkowo będąc jedną z ważniejszych postaci narko-biznesu. Ale należy wsiąść pod uwagę, przyczyny, cele oraz sposób prowadzenia przez USA polityki wobec tego państwa, która zakończyła się inwazją, na której ucierpiała bez wątpienia populacja Panamy natomiast elity jeszcze bardziej się bogacąc.